Το Νο1 λάθος που κάνουμε όλοι όταν το παιδί ουρλιάζει - 5 tips για να σταματήσετε τα ξεσπάσματα θυμού

Τα 5 πράγματα που κάνουν οι γονείς όταν τα παιδιά τους έχουν ξεσπάσματα θυμού – Και τα βοηθούν να γίνουν πιο συναισθηματικά ώριμα

Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τα tantrums των παιδιών χωρίς φωνές, ένταση και ατελείωτες διαπραγματεύσεις; Μια ψυχολόγος εξηγεί ότι πίσω από κάθε δύσκολη συμπεριφορά μπορεί να κρύβεται ένα συναίσθημα που το παιδί δεν ξέρει ακόμη πώς να εκφράσει. Και το κλειδί δεν είναι να σταματήσουμε απλώς το ξέσπασμα, αλλά να βοηθήσουμε το παιδί να καταλάβει τι του συμβαίνει.

Όποιος έχει μεγαλώσει παιδιά γνωρίζει καλά πως οι έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις αποτελούν μέρος της καθημερινότητας. Τα νήπια μπορεί να ουρλιάζουν ή να χτυπούν όταν δεν γίνεται το δικό τους, τα παιδιά του δημοτικού και του γυμνασίου να φεύγουν θυμωμένα από το δωμάτιο, ενώ οι έφηβοι να γυρίζουν τα μάτια τους με αγανάκτηση ή να χτυπούν τις πόρτες για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους.

Ως ψυχολόγος και συν-συγγραφέας του βιβλίου «Parents Have Feelings, Too», έχω συνεργαστείμεεκατοντάδες γονείς που αισθάνονται εξαντλημένοι όταν το παιδί τους δεν ακούει,συμπεριφέρεταιάσχημα ή ξεσπά χωρίς να μπορούν να καταλάβουν τον λόγο. Κάποιοι προσπαθούν ναδιαπραγματευτούνμαζί του, ενώ άλλοι χάνουν την υπομονή τους και αντιδρούν έντονα. Και οι δύο τρόποι,όμως, μπορείτελικά να κάνουν τους γονείς να αισθάνονται ακόμη μεγαλύτερη πίεση και ότι χάνουν τονέλεγχο.

Η αλήθεια είναι πως η δύσκολη συμπεριφορά αποτελεί ένα φυσιολογικό κομμάτι της παιδικήςηλικίας.Παράλληλα, είναι και ένας τρόπος επικοινωνίας. Σαν μικρά στοιχεία που μας βοηθούν ναανακαλύψουμετους φόβους, τις ανησυχίες και τα δύσκολα συναισθήματα που κρύβονται πίσω από έναξέσπασμα.

Οι γονείς που μαθαίνουν να «διαβάζουν» αυτά τα σημάδια και να αναγνωρίζουν τι πραγματικά νιώθειτοπαιδί τους, το βοηθούν να αποκτήσει σημαντικές δεξιότητες για όλη του τη ζωή. Τα παιδιάαυτάαναπτύσσουν μεγαλύτερη συναισθηματική νοημοσύνη, αντιμετωπίζουν πιο αποτελεσματικάτιςδυσκολίες, γίνονται πιο ανεξάρτητα και αποκτούν το θάρρος να δοκιμάζουν νέα πράγματα.

Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε την επόμενη φορά που το παιδί μας θα χάσει την ψυχραιμία του;

1. Διατηρήστε πρώτα τη δική σας ψυχραιμία

Είτε το νήπιό σας βρίσκεται στη μέση ενός έντονου ξεσπάσματος είτε ο έφηβος φωνάζει θυμωμένος,είναιαπολύτως φυσιολογικό να αναστατωθείτε ή ακόμη και να χάσετε την ψυχραιμία σας.

Ωστόσο, τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας τη συμπεριφορά μας. Γι' αυτό, ακόμη κι όταν επικρατείχάος,προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι.

Κάντε μια μικρή παύση και πάρτε πέντε βαθιές αναπνοές, φροντίζοντας να γεμίζει η κοιλιά σας μεαέρα.Μπορεί να ακούγεται απλό, όμως η βαθιά αναπνοή βοηθά στην καλύτερη οξυγόνωση των μυώνκαιενεργοποιεί τη φυσική αντίδραση χαλάρωσης του οργανισμού.

Άλλωστε, τα συναισθήματα μεταδίδονται. Όταν οι γονείς παραμένουν ήρεμοι, τα παιδιά έχουνπερισσότερεςπιθανότητες να «δανειστούν» αυτή την ηρεμία και σταδιακά να μάθουν να διαχειρίζονταιτα δικά τουςέντονα συναισθήματα.

2. Γίνετε ντετέκτιβ και όχι… διευθυντές!

Όταν ένα παιδί συμπεριφέρεται άσχημα, η πρώτη μας αντίδραση μπορεί να είναι να του πούμε«σταμάτααμέσως!» ή να προσπαθήσουμε να λύσουμε το πρόβλημα παίρνοντας εμείς τον έλεγχο τηςκατάστασης.

Ωστόσο, όταν αναλαμβάνουμε διαρκώς τον ρόλο του «αφεντικού», υπάρχει ο κίνδυνος το παιδί νακλειστείστον εαυτό του και να χάσει την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του.

Αντί γι' αυτό, δοκιμάστε να προσεγγίσετε την κατάσταση σαν ντετέκτιβ! Παρατηρήστε, αναρωτηθείτεκαιπροσπαθήστε να ανακαλύψετε τι κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά του παιδιού.

Ρωτήστε τον εαυτό σας: «Τι μπορεί να συμβαίνει αυτή τη στιγμή στο παιδί μου και το κάνει νααντιδράέτσι;».

Για παράδειγμα, ένα παιδί που λέει ψέματα μπορεί να φοβάται ότι θα τιμωρηθεί. Αντίστοιχα, έναςέφηβοςπου αντιδρά στους κανόνες και στα όρια μπορεί απλώς να επιθυμεί περισσότερη ανεξαρτησία.

Στην πρώτη περίπτωση, εξηγήστε του ότι εκτιμάτε πάντα την ειλικρίνεια και ότι μπορεί να σας λέειτηναλήθεια χωρίς να φοβάται την αντίδρασή σας. Στη δεύτερη, προσκαλέστε τον έφηβο να συζητήσετεμαζίτις επιθυμίες του και να βρείτε μια λύση που θα λαμβάνει υπόψη και τις δικές του ανάγκες.

Όταν ανακαλύψετε τι πραγματικά προκαλεί τη συμπεριφορά, θα έχετε ήδη κάνει ένα πολύ σημαντικόβήμαπρος την επίλυση του προβλήματος.

3. Βοηθήστε το παιδί να βάλει όνομα στα συναισθήματά του

Πολλές φορές, η δύσκολη συμπεριφορά ενός παιδιού λειτουργεί ως ένας μηχανισμός άμυνας. Όπως εξηγούν οι ψυχολόγοι, συμπεριφορές όπως το ψέμα, η αποφυγή, η κριτική προς τους άλλους ή η μετατόπιση του θυμού αποτελούν τρόπους με τους οποίους προσπαθούμε να προστατευτούμε από επώδυνα συναισθήματα.

Μπορεί προσωρινά να μας βοηθούν να αποφύγουμε τη ντροπή, τις ενοχές ή τη λύπη, όμως δεν μαθαίνουν στα παιδιά πώς να αναγνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ζωής.

Εδώ έρχεται κάτι πολύ σημαντικό: η αναγνώριση και η ονομασία των συναισθημάτων.

Όταν βοηθάμε ένα παιδί να καταλάβει τι αισθάνεται και να το εκφράσει με λέξεις, το βοηθάμε ναηρεμήσεικαι να διαχειριστεί καλύτερα την έντασή του. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως «ονομασία των συναισθημάτων» (emotion naming), συμβάλλει στην ηρεμία της αμυγδαλής του εγκεφάλου, η οποία συμμετέχει στην επεξεργασία των συναισθημάτων.

Δεν χρειάζεται να κάνετε περίπλοκες συζητήσεις. Ξεκινήστε με απλές ερωτήσεις:

• «Μήπως στενοχωρήθηκες;»

• «Είσαι θυμωμένος;»

• «Μήπως κάτι σε ανησυχεί;»

Ακόμη κι αν το παιδί δεν απαντήσει αμέσως, του δείχνετε ότι είστε εκεί για να το ακούσετε και να το βοηθήσετε να καταλάβει τον εαυτό του.

4. Αναρωτηθείτε μήπως η δική σας συμπεριφορά επηρεάζει την κατάσταση

Τα παιδιά μιμούνται όσα βλέπουν γύρω τους, τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο. Αν, λοιπόν, μια δύσκολη συμπεριφορά επαναλαμβάνεται συχνά, αξίζει να στρέψουμε για λίγο την προσοχή και στον δικό μας τρόπο αντίδρασης.

Κάντε στον εαυτό σας μερικές ειλικρινείς ερωτήσεις:

• Πώς διαχειρίζομαι τα δικά μου συναισθήματα;

• Πώς αντιδρώ όταν θυμώνω, στενοχωριέμαι, αγχώνομαι ή φοβάμαι;

• Προσπαθώ να αποφύγω τα δυσάρεστα συναισθήματά μου αντί να τα αντιμετωπίσω;

• Μήπως το παιδί μου αντιγράφει κάποιες από τις δικές μου αντιδράσεις;

Ακόμη και λίγα λεπτά αυτοπαρατήρησης μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Προσπαθήστε νααναγνωρίσετεκαι να αποδεχτείτε αυτό που αισθάνεστε, αλλά και να καταλάβετε τι έχετε πραγματικάανάγκη.

Ένας απλός τρόπος είναι να παρατηρήσετε το σώμα σας από το κεφάλι μέχρι τα πόδια. Τι αισθάνεστε;

Ένα βάρος στο στήθος μπορεί να αποτελεί ένδειξη λύπης και να σας δείχνει ότι χρειάζεστε τη στήριξητουσυντρόφου σας ή ενός φίλου. Ο θυμός, από την άλλη, μπορεί να προκαλέσει αύξηση τηςθερμοκρασίας τουσώματος και ένταση στο σαγόνι. Ίσως αυτό να σημαίνει ότι χρειάζεται να θέσετε ένα όριο, να αφιερώσετε λίγο χρόνο στον εαυτό σας ή να αντιμετωπίσετε ένα πρόβλημα που σας απασχολεί.

Όταν φροντίζουμε και τα δικά μας συναισθήματα, μπορούμε να σταθούμε πιο ουσιαστικά δίπλα στα παιδιά μας.

5. Μην υποτιμάτε τον ρόλο του άγχους και της κούρασης

Το καθημερινό αλλά και το παρατεταμένο άγχος επηρεάζουν τόσο το μυαλό όσο και το σώμα. Οι στρεσογόνοι παράγοντες μπορούν να απορρυθμίσουν το νευρικό σύστημα ενός παιδιού, κάνοντας ακόμη πιο δύσκολη τη διαχείριση των συναισθημάτων του.

Αυτό εξηγεί γιατί ένα παιδί μπορεί να παρουσιάσει πισωγύρισμα στη συμπεριφορά του όταν έρχεται ένανέομωρό στην οικογένεια ή όταν περνά μια δύσκολη μεταβατική περίοδο. Εξηγεί επίσης γιατί τα παιδιά συχνά ξεσπούν όταν είναι υπερβολικά κουρασμένα.

Μια χρήσιμη υπενθύμιση για τους γονείς είναι το ακρωνύμιο H.A.L.T., που προέρχεται από τιςαγγλικέςλέξεις:

• Hungry (Πεινασμένο): Μήπως το παιδί χρειάζεται κάτι να φάει;

• Angry (Θυμωμένο): Μήπως κάτι το έχει θυμώσει ή αναστατώσει;

• Lonely (Μοναξιά): Μήπως αισθάνεται μόνο του και χρειάζεται τη σύνδεσή μας;

• Tired (Κουρασμένο): Μήπως έχει εξαντληθεί και χρειάζεται ξεκούραση;

Πριν αντιδράσετε σε ένα ξέσπασμα, προσπαθήστε να εντοπίσετε αν κάποια από αυτές τις ανάγκες δενέχεικαλυφθεί.

Μερικές φορές, ένα σνακ την κατάλληλη στιγμή, ένας υπνάκος ή λίγος ποιοτικός χρόνος μαζί μας μπορείναλειτουργήσει σαν μια μικρή επανεκκίνηση και να αλλάξει εντελώς τη διάθεση του παιδιού.

Το πιο σημαντικό μάθημα για κάθε γονιό

Τα ξεσπάσματα θυμού δεν σημαίνουν ότι αποτύχαμε ως γονείς ούτε ότι έχουμε ένα «δύσκολο» παιδί.Συχνάείναι ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά προσπαθούν να μας πουν κάτι που ακόμη δεν ξέρουν πώςναεκφράσουν.

Ο στόχος μας δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν θυμώνουν, δεν κλαίνε και δεν αντιδρούν ποτέ.Είναινα μεγαλώσουμε παιδιά που αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους, μαθαίνουν να τα διαχειρίζονταικαινιώθουν ασφάλεια να τα εκφράζουν.

Και αυτή η διαδικασία ξεκινά από εμάς, με υπομονή, κατανόηση και πολλή αγάπη.

Πηγή: CNBC