Πριν αγοράσεις παιχνίδι τεχνητής νοημοσύνης για το παιδί σου, διάβασε αυτό

Αν μεγαλώσατε τη δεκαετία του ’80, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θυμάστε παιχνίδια όπως ο Cricket ή ο Teddy Ruxpin. Έβαζες μια κασέτα στην πλάτη τους, πατούσες play και το αρκουδάκι άρχιζε να σου μιλά, την ώρα που οι γονείς μιλούσαν στο σταθερό τηλέφωνο με το μακρύ καλώδιο. Τότε όλα έμοιαζαν πιο απλά. Σήμερα, όμως, τα παιχνίδια που «μιλούν» στα παιδιά δεν θυμίζουν σε τίποτα εκείνη την εποχή.

Το παιχνίδι που παρουσιάζεται πλέον ως «ο νέος καλύτερος φίλος» του παιδιού δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι. Είναι ένας ψηφιακός συνομιλητής με τεχνητή νοημοσύνη και, σύμφωνα με ειδικούς, μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ανάπτυξη, την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των παιδιών.

Τι είναι πραγματικά τα παιχνίδια τεχνητής νοημοσύνης

Σε αντίθεση με τα παλιά παιχνίδια που έπαιζαν προηχογραφημένες φράσεις, τα σύγχρονα AI toys συνδέονται στο διαδίκτυο μέσω WiFi και λειτουργούν με τεχνολογία παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το ChatGPT. Μπορούν να συνομιλούν σε πραγματικό χρόνο, να θυμούνται προηγούμενες συζητήσεις και να προσαρμόζουν τις απαντήσεις τους, δημιουργώντας την αίσθηση ότι «γνωρίζουν» το παιδί.

Ρομπότ, λούτρινα παιχνίδια με chatbot και ψηφιακά κατοικίδια απευθύνονται ακόμη και σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Η αγορά αυτή αναπτύσσεται ραγδαία και μαζί της αυξάνονται οι ανησυχίες των γονιών και των ειδικών.

Το μεγάλο ζήτημα της ιδιωτικότητας

Ένα από τα πιο σοβαρά θέματα που εγείρονται αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα περισσότερα παιχνίδια που συνδέονται στο διαδίκτυο καταγράφουν φωνές, αποθηκεύουν πληροφορίες, παρακολουθούν προτιμήσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούν ακόμα και τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου ή κινήσεων.

Το πρόβλημα είναι ότι συχνά δεν είναι ξεκάθαρο πότε ακριβώς γίνεται η καταγραφή. Πολλά παιχνίδια δεν διαθέτουν καμία ένδειξη λειτουργίας, με αποτέλεσμα οι γονείς να μην γνωρίζουν αν το παιχνίδι «ακούει» συνεχώς. Δεν είναι τυχαίο ότι η συντριπτική πλειονότητα των γονιών δηλώνει έντονη ανησυχία για την τύχη των δεδομένων των παιδιών τους.

Τι μπορεί να πουν στα παιδιά και γιατί αυτό ανησυχεί

Ανεξάρτητες δοκιμές έχουν δείξει ότι ορισμένα παιχνίδια τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να απαντήσουν με ακατάλληλο ή επικίνδυνο τρόπο. Σε κάποιες περιπτώσεις ανέπτυξαν συζητήσεις που δεν αρμόζουν σε παιδιά, ενώ σε άλλες έδωσαν ιδέες για επικίνδυνες συμπεριφορές μέσα στο σπίτι.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτό συμβαίνει επειδή τα chatbots εκπαιδεύονται σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων από το διαδίκτυο, οι οποίες περιλαμβάνουν και ακατάλληλο περιεχόμενο. Παρότι ορισμένες εταιρείες έχουν προσθέσει φίλτρα ασφαλείας, αυτά δεν είναι πάντα αποτελεσματικά.

Τα παιδιά ως «πείραμα» της τεχνολογίας

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι τα παιχνίδια αυτά απευθύνονται σε παιδιά κάτω των 13 ετών, ενώ η ίδια η τεχνολογία πάνω στην οποία βασίζονται δεν έχει σχεδιαστεί για τόσο μικρές ηλικίες. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της αλληλεπίδρασης στην κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.

Τα μικρά παιδιά είναι προγραμματισμένα να δένονται. Όταν ένα παιχνίδι παρουσιάζεται ως φίλος ή σύντροφος, μπορεί να αλλοιώσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τις ανθρώπινες σχέσεις και τα συναισθηματικά όρια.

Γιατί τα απλά παιχνίδια παραμένουν ανεκτίμητα

Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα παραδοσιακά, ανοιχτού τύπου παιχνίδια βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν φαντασία, γλώσσα και δημιουργική σκέψη. Όταν το παιχνίδι απαντά σε όλα, το παιδί χάνει την ευκαιρία να σκεφτεί, να επινοήσει και να δημιουργήσει μόνο του.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τι μπορεί να κάνει ένα παιχνίδι, αλλά τι αντικαθιστά στη ζωή του παιδιού.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να προστατεύσουν τα παιδιά τους

Ειδικοί στην ψηφιακή ασφάλεια τονίζουν ότι οι γονείς χρειάζεται να λειτουργούν ως οι «υπεύθυνοι προστασίας δεδομένων» του σπιτιού τους. Πριν αποκτήσουν ένα παιχνίδι που συνδέεται στο διαδίκτυο, προτείνουν μερικά βασικά βήματα:

• Να διαβάζουν προσεκτικά τις περιγραφές των προϊόντων και τις πολιτικές απορρήτου

• Να αναζητούν κριτικές από άλλους γονείς σχετικά με ζητήματα ιδιωτικότητας

• Να αποφεύγουν παιχνίδια που απαιτούν εγκατάσταση εφαρμογών, καθώς αυξάνουν τις ψηφιακές ευπάθειες

• Να ερευνούν και τα δώρα που λαμβάνουν τα παιδιά, ακόμη κι αν δεν τα αγόρασαν οι ίδιοι

• Να αφαιρούν τις μπαταρίες ή να αποσυνδέουν το παιχνίδι από το WiFi όταν υπάρχει αμφιβολία

Αν ένα τέτοιο παιχνίδι υπάρχει ήδη στο σπίτι

Αν ένα παιχνίδι τεχνητής νοημοσύνης έχει ήδη μπει στο σπίτι, αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος γονιός έκανε λάθος. Η ενημέρωση είναι το πιο σημαντικό βήμα. Ο περιορισμός της χρήσης, η επίβλεψη και η ισορροπία με παραδοσιακό παιχνίδι μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους κινδύνους.

Και αν τελικά ένα παιχνίδι δημιουργεί περισσότερη ανησυχία παρά χαρά, η απομάκρυνσή του είναι μια απόλυτα θεμιτή επιλογή. Τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να φανταστούν, να δημιουργήσουν και να αναπτύξουν τον δικό τους κόσμο. Όπως ακριβώς κάναμε κι εμείς, με παιχνίδια που δεν χρειάζονταν σύνδεση στο διαδίκτυο για να κάνουν τη δουλειά τους.

Πηγή: Motherly