Η ακραία ζέστη αυξάνει τους κινδύνους για μητέρες και βρέφη

Η εγκυμοσύνη είναι από μόνη της μια περίοδος γεμάτη αλλαγές για το σώμα μιας γυναίκας. Όταν όμως οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν στα άκρα, η ζέστη μπορεί να γίνει ένας επιπλέον και σοβαρός παράγοντας κινδύνου τόσο για την έγκυο όσο και για το μωρό της.

Το 73% των εργαζομένων στη μητρική φροντίδα υγείας που συμμετείχαν σε έρευνα δηλώνει ότι τα περιστατικά που συνδέονται με τη ζέστη έχουν αυξηθεί τα τελευταία πέντε χρόνια.

Η ακραία ζέστη κάνει την εγκυμοσύνη και τον τοκετό πιο επικίνδυνους, προειδοποιούν οι ειδικοί υγείας. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις γιατρούς, μαίες και άλλους εργαζομένους στη μητρική υγεία δηλώνουν ότι τα περιστατικά ή οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη ζέστη έχουν αυξηθεί την τελευταία πενταετία, σύμφωνα με έρευνα που ανέθεσε το παγκόσμιο ίδρυμα υγείας Wellcome.

Ο Simon Stiell, επικεφαλής του κλιματικού οργάνου του ΟΗΕ, επικαλέστηκε σήμερα, 5 Οκτωβρίου, τα ευρήματα αυτά στην προπαρασκευαστική σύνοδο για την COP που διεξάγεται στη Nadi των Φίτζι, προειδοποιώντας για τους λιγότερο εμφανείς κινδύνους της ακραίας ζέστης.

Τι σημαίνει η ζέστη για την εγκυμοσύνη

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες έχουν συνδεθεί με πρόωρους τοκετούς, θνησιγενείς γεννήσεις και χαμηλό βάρος γέννησης, καθώς και με επιπλοκές για τις μητέρες. Σύμφωνα με τη Wellcome, κάθε άνοδος της θερμοκρασίας κατά 1°C συσχετίζεται με αύξηση 5% στους πρόωρους τοκετούς και 7% στην εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη κύησης.

Ωστόσο, πολλοί από αυτούς τους κινδύνους μπορούν να μειωθούν με καλύτερο σχεδιασμό, λέει ο Stiell, είτε μέσω πιο αποτελεσματικών προειδοποιήσεων για τη ζέστη είτε απλώς με αξιόπιστη παροχή νερού και ηλεκτρικού ρεύματος στις κλινικές.

Οι επαγγελματίες υγείας ζητούν περισσότερη στήριξη

Η έρευνα της Wellcome περιέλαβε 1.000 επαγγελματίες μητρικής υγείας στην Αυστραλία, τη Βραζιλία, την Ινδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Ζιμπάμπουε.

Το 98% είχε φροντίσει έγκυο γυναίκα της οποίας την υγεία πίστευε ότι είχε επηρεάσει η ακραία ζέστη, ενώ το 99% δήλωσε το ίδιο για ένα βρέφος.

Η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων δήλωσε επίσης ότι χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη. Το 92% ζήτησε περισσότερη εκπαίδευση, καθοδήγηση και πόρους, ώστε να μπορούν να προστατεύουν καλύτερα τις εγκύους από τη ζέστη.

Ο Stiell εκφώνησε την ομιλία του σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Wellcome την πρώτη ημέρα της pre-COP, η οποία διαρκεί από τις 5 έως τις 8 Οκτωβρίου. Η συνάντηση αυτή είναι η τελευταία μεγάλη συγκέντρωση πριν από την COP31, που θα διεξαχθεί από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου στην Αττάλεια της Τουρκίας.

Οι φετινοί συμπρόεδροι, η Τουρκία και η Αυστραλία, έχουν χαρακτηρίσει τη διάσκεψη ως «COP της εφαρμογής», με στόχο τη μετατροπή των δεσμεύσεων σε απτά αποτελέσματα. Στις προτεραιότητές τους περιλαμβάνονται η χρηματοδότηση για το κλίμα, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πόλεων και των υποδομών και η προστασία των πιο ευάλωτων περιοχών.

Ωστόσο, και οι δύο χώρες έχουν βρεθεί στο μικροσκόπιο επειδή στηρίζονται στον άνθρακα, που συχνά περιγράφεται ως η «πιο βρόμικη» μορφή ενέργειας.

Ο Stiell υποστήριξε ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να εντάξουν την υγεία των μητέρων και των νεογέννητων στην κλιματική δράση.

Έγκυες γυναίκες που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους, ζουν χωρίς επαρκή δροσισμό στο σπίτι ή χρειάζεται να ταξιδέψουν μεγάλες αποστάσεις για ιατρική φροντίδα μπορεί να έχουν ελάχιστη προστασία κατά τη διάρκεια περιόδων ακραίας ζέστης. Την ίδια ώρα, οι κλινικές δυσκολεύονται όταν η παροχή νερού, ηλεκτρικού ρεύματος ή ψύξης είναι αναξιόπιστη.

«Το 'να μένεις δροσερός' απλά δεν είναι επιλογή όταν δεν υπάρχει δροσερό μέρος για να πας», λέει ο Stiell.

Από τις προειδοποιήσεις για καύσωνα έως τις «δροσερές» στέγες

Οι λύσεις, πάντως, δεν είναι άγνωστες. Ο Stiell κάλεσε τις κυβερνήσεις να επενδύσουν σε πρακτικά μέτρα, όπως συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για καύσωνα, καλύτερη εκπαίδευση των εργαζομένων στην υγεία, υποδομές για νερό και ηλεκτρικό ρεύμα και κλινικές καλύτερα προετοιμασμένες για ακραίες θερμοκρασίες.

Σε διάφορα σημεία του κόσμου, ορισμένες από αυτές τις ιδέες δοκιμάζονται ήδη.

Στη Ζιμπάμπουε και τη Νότια Αφρική, ένα έργο που χρηματοδοτείται από τη Wellcome και περιλαμβάνει 1.600 γυναίκες δοκιμάζει χαμηλού κόστους μέτρα προστασίας από την ακραία ζέστη, όπως καπέλα για τον ήλιο, μπουκάλια νερού, ομπρέλες και ανεμιστήρες.

Σε ορισμένες κοινότητες βάφουν επίσης τις στέγες λευκές, μεταδίδουν συμβουλές για τη ζέστη στο ραδιόφωνο και εκπαιδεύουν εργαζομένους στην υγεία, ώστε να στέλνουν καθημερινές προειδοποιήσεις μέσω εφαρμογής.

Οι πόλεις μπορούν επίσης να μειώσουν τη ζέστη που αντιμετωπίζουν οι εγκυμονούσες και τα παιδιά στην καθημερινότητά τους. Μερικές από τις πιο πολλά υποσχόμενες παρεμβάσεις είναι σχετικά φθηνές και αξιοποιούν υφιστάμενες υποδομές.

Για παράδειγμα, ερευνητές του University of Manchester διαπίστωσαν ότι τα συστήματα συλλογής βρόχινου νερού σε στέγες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διατήρηση των πόλεων πιο δροσερών, ψεκάζοντας το αποθηκευμένο νερό στις καυτές στέγες.

Καθώς το νερό εξατμίζεται, ψύχει τη στέγη, μειώνοντας την ποσότητα θερμότητας που εισέρχεται στο κτίριο αλλά και την ανάγκη για κλιματισμό. Η μικρότερη χρήση κλιματισμού σημαίνει, παράλληλα, ότι αποβάλλεται λιγότερη θερμότητα προς τον εξωτερικό χώρο.

Στην Ισπανία, εκατοντάδες υπάρχοντα δημόσια κτίρια έχουν χαρακτηριστεί ως «κλιματικά καταφύγια», προσφέροντας στους πολίτες έναν δροσερό χώρο κατά τη διάρκεια επικίνδυνων καυσώνων. Μόνο η Βαρκελώνη διαθέτει περίπου 400 τέτοιους χώρους, μεταξύ των οποίων βιβλιοθήκες, μουσεία και δημοτικές αγορές.

Και η Αττάλεια αναζητά λύσεις

Η πόλη που θα φιλοξενήσει την COP31 αναζητά ήδη τρόπους αντιμετώπισης της ακραίας ζέστης. Η Αττάλεια έχει χαρτογραφήσει τις γειτονιές όπου συνδυάζονται υψηλές θερμοκρασίες και ευάλωτοι πληθυσμοί και χρησιμοποίησε τα δεδομένα για να κατευθύνει σκίαση, πράσινους χώρους, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και υπηρεσίες υγείας προς αυτές τις περιοχές.

Η χρηματοδότηση τέτοιων μέτρων, που μπορούν να προστατεύσουν τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας, θα αποτελέσει ακόμη μία δοκιμασία για τις κυβερνήσεις.

Στην COP30, οι συμμετέχουσες χώρες συμφώνησαν να τριπλασιάσουν τη χρηματοδότηση για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή έως το 2035. Η COP31 θα μπορούσε να αποτελέσει δοκιμασία για το κατά πόσον αυτές οι υποσχέσεις θα μετατραπούν σε πραγματική δράση.

Γιατί, τελικά, η προστασία μιας εγκύου και ενός μωρού από τις ακραίες θερμοκρασίες δεν είναι απλώς ένα ακόμη ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Είναι θέμα υγείας και ασφάλειας.

«Ένα μεταβαλλόμενο κλίμα δεν πρέπει ποτέ να γίνεται αποδεκτό ως λόγος για να γίνουν η εγκυμοσύνη και ο τοκετός λιγότερο ασφαλείς», λέει ο Stiell. «Η υγιής εκκίνηση ενός νεογέννητου δεν πρέπει ποτέ να εξαρτάται από την ικανότητα της οικογένειας να ξεφύγει από τη ζέστη».