Πώς να βρείτε τον σωστό ψυχολόγο: οι ερωτήσεις που πρέπει να κάνετε

Το να βρεις τον σωστό θεραπευτή δεν είναι σαν να παραγγέλνεις φαγητό απ’ έξω. Δεν διαλέγεις απλώς αυτόν με τις καλύτερες κριτικές και ελπίζεις για το καλύτερο. Ο λάθος θεραπευτής μπορεί να σε κουράσει περισσότερο, πώς να βρεις τον σωστό

Αν διαβάζεις αυτό το κείμενο, είναι πολύ πιθανό να σκέφτεσαι την ψυχοθεραπεία εδώ και καιρό. Ίσως μάλιστα να έχεις γκουγκλάρει «ψυχολόγος κοντά μου» κατά τις 2 τα ξημερώματα, κάνοντας scrolling στο κινητό σου, και να ξέρεις ότι δεν είσαι η μόνη. Οι αναζητήσεις για υπηρεσίες ψυχοθεραπείας αυξήθηκαν κατά 49% μεταξύ 2020 και 2023, ενώ σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί δηλώνουν ότι σκοπεύουν να ξεκινήσουν θεραπεία μέσα στον επόμενο χρόνο.

Το να βρεις τον σωστό θεραπευτή δεν είναι σαν να παραγγέλνεις. Δεν μπορείς απλώς να διαλέξεις την πρώτη επιλογή με καλές κριτικές και να ελπίζεις ότι θα «δουλέψει». Η σχέση που χτίζεις με τον θεραπευτή σου, αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν θεραπευτική συμμαχία, είναι στην πραγματικότητα ο πιο σημαντικός παράγοντας για το αν η θεραπεία θα έχει αποτέλεσμα. Όχι τα πτυχία του, όχι η διακόσμηση του γραφείου, αλλά το αν ταιριάζετε.

«Ένα από τα πιο σημαντικά “συστατικά” για να είναι ένας θεραπευτής κατάλληλος είναι η ζεστασιά και η ικανότητά του να χτίζει σχέση με τον άνθρωπο απέναντί του, aυτό που στον κλάδο ονομάζουμε θεραπευτική συμμαχία», λέει η MK Clarkin, MSW, LCSW, Εκτελεστική Κλινική Διευθύντρια στη LifeStance Health. «Ένας κλινικός μπορεί να έχει όλες τις πιστοποιήσεις του κόσμου, αλλά αν δεν μπορεί να κάνει τον ασθενή να νιώσει άνετα, δύσκολα θα έχει επιτυχία».

Η έρευνα το επιβεβαιώνει: μελέτες δείχνουν ότι η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης προβλέπει αξιόπιστα θετικά αποτελέσματα, ανεξάρτητα από το είδος της θεραπείας. Με απλά λόγια; Το “κλίμα” μετράει, και πολύ.

Πώς να βρεις τον σωστό θεραπευτή: οι ερωτήσεις που αξίζει πραγματικά να κάνεις

Κατ’ αρχάς: μην ντρέπεσαι να κάνεις ερωτήσεις στο πρώτο ραντεβού ή στη συμβουλευτική συνάντηση. Σύμφωνα με την κ. Clarkin, οι θεραπευτές το εκτιμούν. Είναι ένδειξη ότι παίρνεις τη διαδικασία στα σοβαρά.

Ξεκίνα από τα βασικά:

Πόση εμπειρία έχετε με γονείς που αντιμετωπίζουν παρόμοια θέματα με τα δικά μου; Έχετε εξειδικευμένη εκπαίδευση που θα μπορούσε να με βοηθήσει; Αν πληρώνεις ιδιωτικά, ρώτησε από την αρχή για το κόστος των συνεδριών και την πολιτική ακυρώσεων. Και φυσικά, τα πρακτικά: πόση διάρκεια έχουν οι συνεδρίες και τι διαθεσιμότητα υπάρχει;

Δώσε σημασία στον τρόπο που απαντά. «Στο τέλος του πρώτου ραντεβού, ένας θεραπευτής θα πρέπει να μπορεί να σου δώσει μια ξεκάθαρη σύσταση και να σε διαβεβαιώσει ότι μπορεί να σε βοηθήσει», εξηγεί η Clarkin. Αν θεωρεί ότι δεν είναι ο κατάλληλος για εσένα, ένας καλός επαγγελματίας θα το πει ανοιχτά και θα σου προτείνει κάποιον άλλον.

Πράσινες σημαίες (και κόκκινες)

Κατά την έρευνά σου, αναζήτησε αδειοδοτημένους επαγγελματίες. Αυτό δεν είναι διαπραγματεύσιμο. Οι life coaches μπορεί να είναι χρήσιμοι σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά η ψυχική υγεία πρέπει να αντιμετωπίζεται από πιστοποιημένους κλινικούς. Διάβασε το βιογραφικό τους: τι ακριβώς θεραπεύουν και αν κάτι «κουμπώνει» με τη δική σου κατάσταση.

Στην πρώτη συνεδρία, άκου το ένστικτό σου. «Το να νιώθεις άνετα με τον θεραπευτή σου είναι από τις μεγαλύτερες πράσινες σημαίες», λέει η κ.Clarkin. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συνεδρία θα είναι εύκολη, η θεραπεία συχνά σε προκαλεί. Αλλά θα πρέπει να νιώθεις ότι υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός, ζεστασιά και συνεργασία προς κοινούς στόχους.

Κόκκινες σημαίες: υπερβολικές υποσχέσεις (η θεραπεία συνήθως παίρνει μήνες, όχι εβδομάδες), πολλές συμβουλές από την πρώτη κιόλας στιγμή, αίσθηση κριτικής, μονολόγοι του θεραπευτή για τη δική του ζωή ή έλλειψη συνεργασίας στο πλάνο θεραπείας. «Η θεραπεία πρέπει να είναι συνεργατική και να βασίζεται τόσο στην κλινική γνώση όσο και στις ανάγκες και τις προτιμήσεις του ασθενή», σημειώνει η Clarkin.

Η σύγχυση με τους τίτλους

LCSW, LMFT, PsyD, PhD  - τι σημαίνουν όλα αυτά;

Οι ψυχίατροι είναι γιατροί και μπορούν να συνταγογραφήσουν φάρμακα. Οι ψυχολόγοι (PsyD, PhD) έχουν διδακτορικό και εκτενέστερη εκπαίδευση, κάτι που είναι σημαντικό για ορισμένες αξιολογήσεις. Οι κοινωνικοί λειτουργοί (LCSW), οι σύμβουλοι (LPC) και οι οικογενειακοί θεραπευτές (LMFT) προσφέρουν γενικά παρόμοιο επίπεδο φροντίδας.

«Κατά τη γνώμη μου, η θεραπευτική συμμαχία και η εμπειρία του κλινικού στα συγκεκριμένα συμπτώματα είναι συνήθως πιο σημαντικά από τον τίτλο», λέει η Clarkin. Για θέματα όπως άγχος, κατάθλιψη, τραύμα ή ADHD, σχεδόν κάθε αδειοδοτημένος θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει. Για πιο εξειδικευμένα ζητήματα, όπως επιλόχεια ψύχωση ή τραύμα τοκετού, ίσως χρειαστείς ειδικό.

Η κουβέντα για τα χρήματα

Όπως σε τόσα άλλα, το κόστος παίζει τεράστιο ρόλο. Είναι το νούμερο ένα εμπόδιο για την ψυχοθεραπεία: το αναφέρουν το 52% όσων δεν βρίσκονται σε θεραπεία. Και από όσους κάνουν ήδη θεραπεία, ένας στους τρεις δηλώνει ότι κάνει οικονομικές θυσίες, λιγότερα ταξίδια, έξοδοι, φαγητό έξω, για να τα καταφέρει.

Η συμβουλή της Clarkin; «Πιστεύω πραγματικά ότι η καλή χημεία και η οικονομική προσβασιμότητα είναι εξίσου σημαντικές». Αν σου αρέσει πολύ ένας θεραπευτής αλλά μπορείς να τον δεις μόνο σποραδικά, ίσως τα χρήματά σου να πιάσουν καλύτερα σε κάποιον εξίσου ικανό αλλά πιο προσιτό. Η συνέπεια μετράει. Από την άλλη, αν τα συμπτώματά σου είναι ήπια και περιστασιακά, κάποιες αραιές συνεδρίες με έναν ακριβότερο θεραπευτή που σου ταιριάζει πολύ μπορεί να λειτουργήσουν.

Αν χρησιμοποιείς ασφάλιση, ξεκίνα από την πλατφόρμα της για να βρεις συμβεβλημένους επαγγελματίες.

Είναι όντως αποτελεσματική η online θεραπεία;

Σύντομη απάντηση: ναι.

Η έρευνα δείχνει ότι η διαδικτυακή θεραπεία μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τη δια ζώσης για τα περισσότερα ζητήματα, αν και ίσως χρειαστεί λίγο περισσότερος χρόνος για να χτιστεί η θεραπευτική σχέση. Αν όμως οι online συνεδρίες είναι αυτό που κάνει τη θεραπεία εφικτή και σταθερή για εσένα, κάν’ το χωρίς δεύτερη σκέψη. Η καλύτερη θεραπεία είναι αυτή στην οποία πραγματικά θα εμφανιστείς.

Πότε να συνεχίσεις να ψάχνεις

Το «δοκιμάζω και βλέπω» είναι απολύτως φυσιολογικό, και ενθαρρύνεται. Αν προσφέρονται σύντομες συμβουλευτικές κλήσεις, εκμεταλλεύσου τες. Αν όχι, η Clarkin προτείνει να δώσεις τουλάχιστον τρεις με τέσσερις συνεδρίες πριν αποφασίσεις.

Η θεραπεία καμιά φορά είναι άβολη, γιατί κάνεις δύσκολη δουλειά. Αυτό όμως διαφέρει από το να νιώθεις άβολα επειδή κάτι δεν πάει καλά με τον θεραπευτή. Αν νιώθεις ότι σε κρίνουν, σε αγνοούν ή ότι ο άλλος μιλάει συνεχώς, μίλα. «Ένας καλός θεραπευτής θα είναι ανοιχτός στη συνεργασία και στο feedback, ώστε να προσαρμόσει την προσέγγισή του», λέει η Clarkin.

Το να βρεις τον σωστό θεραπευτή θέλει προσπάθεια και μπορεί να μοιάζει εξαντλητικό, ειδικά όταν ήδη δυσκολεύεσαι. Αλλά αξίζεις υποστήριξη. Αξίζεις κάποιον που σε καταλαβαίνει, σε προκαλεί όταν χρειάζεται και σε κάνει να νιώθεις ότι είστε ομάδα. Υπάρχει εκεί έξω. Και οι σωστές ερωτήσεις θα σε βοηθήσουν να τον βρεις.