Όρια στα ενήλικα παιδιά: Μάθε πώς να λες «όχι» χωρίς τύψεις»

Το να θέτεις όρια στα ενήλικα παιδιά σου μπορεί να φαίνεται σαν τιμωρία, αλλά στην πραγματικότητα η ύπαρξη υγιών ορίων τα βοηθά να αναπτυχθούν και ταυτόχρονα προστατεύει τη σχέση σας.

Ως γονιός, η σχέση σου με το παιδί σου είναι σημαντική και είναι φυσικό να θέλεις να συμβάλλεις στην ευτυχία και την επιτυχία του. Ωστόσο, υπάρχει περίπτωση να εμπλέκεσαι υπερβολικά στη ζωή και στις αποφάσεις του;

Μπορεί να νιώθεις ανησυχία, άγχος ή στεναχώρια όταν δυσκολεύεται ή υποφέρει, και να θέλεις να επέμβεις για να βοηθήσεις. Παράλληλα, ίσως αισθάνεσαι απογοήτευση και εξάντληση λόγω της συμπεριφοράς του, της έλλειψης κινήτρου, των συνεχών αιτημάτων ή της αδιαφορίας του για τις δικές σου ανάγκες.

Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν εντάσεις μεταξύ γονέων και ενήλικων παιδιών, αλλά η σχέση πρέπει να βασίζεται σε σεβασμό, αμοιβαία κατανόηση και να ενισχύει την αυτονομία και την ανεξαρτησία. Τα παιδιά χρειάζονται αυτοδυναμία – δεν μπορούν να στηρίζονται στους γονείς για πάντα. Η ζωή είναι γεμάτη προκλήσεις, άγχη και αποτυχίες, και πρέπει να μάθουν να τις αντιμετωπίζουν μόνα τους. Μακροπρόθεσμα, θα σου είναι ευγνώμονες για την ελευθερία που τους έδωσες να μάθουν να τα καταφέρνουν μόνα τους, ακόμη κι αν δεν το λένε δυνατά.

Πότε ήρθε η ώρα να θέσεις όρια

Ήρθε η στιγμή να θέσεις όρια όταν:

1. Το παιδί σου εξαρτάται υπερβολικά από εσένα.

2. Η συμπεριφορά του σε κάνει να νιώθεις υπερφορτωμένος και αγχωμένος.

3. Δημιουργεί περιττό οικονομικό, συναισθηματικό ή σωματικό βάρος για σένα.

4. Η σχέση νιώθεις ότι εκμεταλλεύεται τη γενναιοδωρία σου.

Πάρε χρόνο να σκεφτείς τη σχέση σου με το παιδί και να καταλάβεις πώς και γιατί αναπτύχθηκε έτσι. Μπορεί να νιώθεις υπερβολική ευθύνη επειδή φαίνεται ότι δυσκολεύεται πολύ ή ότι μόνο εσύ μπορείς να το βοηθήσεις.

Υποστηρίζω ή ενισχύω την εξάρτηση;

• Ενίσχυση εξάρτησης (Enabling): Κάνεις πράγματα για το παιδί που θα μπορούσε να κάνει μόνο του. Αυτό επιτρέπει να συνεχίζει να αποφεύγει τις συνέπειες των πράξεών του.

  • Δίνεις χρήματα κάθε φορά που τελειώνουν.

  • Απαλλάσσεις το παιδί από ευθύνες και δικαιολογείς τη συμπεριφορά του.

  • Αποφεύγεις δύσκολες συζητήσεις και συγκρούσεις.

• Υποστήριξη (Supporting): Βοηθάς το παιδί να πάρει τα απαραίτητα βήματα για να μάθει και να μεγαλώσει μόνο του.

  • Μαθαίνει οικονομική υπευθυνότητα αντί να παίρνει συνεχώς χρήματα.

  • Του δίνεις συμβουλές μόνο όταν ζητηθούν, χωρίς να αναλαμβάνεις την πλήρη ευθύνη.

  • Επιτρέπεις στο παιδί να λύσει μόνο του τα προβλήματά του, παρέχοντας καθοδήγηση αν χρειαστεί.

Ο στόχος είναι να το ενδυναμώσεις να βοηθά τον εαυτό του, όπως λέει και η παροιμία: «Δώσε σε κάποιον ένα ψάρι και τον χορταίνεις μια μέρα. Δίδαξέ τον να ψαρεύει και θα τον χορταίνεις μια ζωή».

Παραδείγματα έλλειψης ορίων

• Καθημερινή εξάρτηση: Η Ζωή, 20 ετών, καλεί τη μητέρα της κάθε μέρα για κάθε μικρό πρόβλημα. Η μητέρα επιλύει συνεχώς τα ζητήματά της, νιώθοντας εξαντλημένη.

• Ζωντανό παράδειγμα εκμετάλλευσης: Ο Ρικ επέστρεψε στο σπίτι των γονιών του, δεν πληρώνει ενοίκιο ή λογαριασμούς και δεν βοηθά καθόλου στις δουλειές. Οι γονείς νιώθουν εκμεταλλευμένοι, αλλά φοβούνται να τον αντιμετωπίσουν.

• Έλλειψη σεβασμού: Ο Όλι φέρεται αγενώς, φωνάζει, βρίζει και δεν δείχνει ευγνωμοσύνη. Οι γονείς έχουν ζητήσει να αλλάξει, αλλά δεν ακούει.

Πώς να θέσεις όρια

1. Οικονομικά: Ορίστε όρια στη χρηματοδότηση, π.χ. πόσα χρήματα και για ποιους σκοπούς θα παρέχετε. Μείνετε σταθεροί.

2. Σπίτι: Αν μένει ξανά στο σπίτι, καθορίστε κανόνες για ενοίκιο, λογαριασμούς και συμμετοχή στις δουλειές.

3. Επικοινωνία: Ζητήστε σεβασμό στη γλώσσα και τον τόνο, και ορίστε όρια στην επικοινωνία (π.χ. μόνο σε έκτακτες ανάγκες κατά τη διάρκεια της δουλειάς).

4. Ανθυγιεινές συνήθειες: Δεν μπορείς να σταματήσεις τις κακές συνήθειες του παιδιού, αλλά μπορείς να ορίσεις όρια στο σπίτι σου.

5. Συνεργασία: Αντί να λύνετε τα προβλήματα του παιδιού, βοηθήστε το να βρει λύσεις μόνο του με καθοδήγηση.

Συμβουλές για αποτελεσματικά όρια

• Δώστε το παράδειγμα σεβασμού και επικοινωνίας.

• Σεβαστείτε τις επιλογές και τον τρόπο ζωής τους, ακόμη κι αν διαφωνείτε.

• Να είστε ξεκάθαροι και ειλικρινείς όταν θέτετε όρια.

• Επαναλάβετε τα όρια αν χρειάζεται και εφαρμόστε συνέπειες σε παραβίαση.

• Να είστε υπομονετικοί και κατανοητικοί, αλλά σταθεροί.

• Να είστε έτοιμοι να δείτε το παιδί σας θυμωμένο ή απογοητευμένο – τα όρια υπάρχουν για να το βοηθήσουν.

• Μην πιέζεστε να απαντήσετε άμεσα όταν σας ζητά βοήθεια – πείτε ότι θα το σκεφτείτε.

• Φροντίστε τον εαυτό σας και δείξτε με τη στάση σας σεβασμό στον εαυτό σας.

• Αναζητήστε βοήθεια από θεραπευτή ή ομάδες υποστήριξης αν χρειαστεί.

Όρια σε παιδιά με εθισμό

Η εξάρτηση μπορεί να είναι από ουσίες, αλκοόλ, τζόγο ή καπνό. Είναι δύσκολο να βλέπεις το παιδί σου να υποφέρει, αλλά δεν μπορείς να το αναγκάσεις να σταματήσει. Μπορείς να το υποστηρίξεις και να το ενθαρρύνεις, αλλά πρέπει να θέσεις σταθερά όρια:

• Απαγόρευση ουσιών στο σπίτι σου.

• Μη χρηματοδότηση ή εξόφληση χρεών τους.

• Διακοπή συνομιλιών αν μιλάνε με αγένεια.

• Μην καλύπτεις τις παραλείψεις ή τις παρανομίες τους.

Σημείωσε ότι τα όρια τίθενται για να στηρίξεις το παιδί, όχι για να το τιμωρήσεις, και εξήγησέ του πόσο το νοιάζεσαι. Απόφυγε τις κατηγορίες αλλά να είσαι ειλικρινής για τον αντίκτυπο που έχει η συμπεριφορά του στη ζωή σου.

Πηγή: simplypsychology