Τα ευτυχισμένα ζευγάρια δεν τσακώνονται ποτέ γι' αυτό - Η ερώτηση που δεν κάνουν

Τα πιο ευτυχισμένα ζευγάρια δεν τσακώνονται ποτέ για αυτό το ένα πράγμα – Και δεν είναι το σεξ ή τα χρήματα

Όταν με ρωτούν τι μπορεί να προκαλέσει τη μεγαλύτερη ζημιά σε μια σχέση, συνήθως περιμένουν να ακούσουν τα γνωστά: οικονομικά προβλήματα, έλλειψη επικοινωνίας, δυσκολίες στην ερωτική ζωή.

Και δεν έχουν άδικο. Τα χρήματα και το σεξ εμφανίζονται ξανά και ξανά στις έρευνες για τις συγκρούσεις μέσα στα ζευγάρια.

Ως ψυχολόγος, όμως, που έχω περάσει χρόνια μελετώντας τις σχέσεις, έχω παρατηρήσει κάτι ακόμη. Τα ζευγάρια που νιώθουν μια σιωπηλή δυσαρέσκεια ο ένας απέναντι στον άλλον σχεδόν πάντα κάνουν κάτι χωρίς καν να το καταλαβαίνουν: κρατούν λογαριασμό.

Ποιος μαγείρεψε χθες. Ποιος είναι πιο κουρασμένος. Ποιος ακύρωσε τελευταία φορά ένα σχέδιο. Ποιος «χρωστάει» στον άλλον.

Είναι σαν να υπάρχει μια αόρατη αριθμητική κάτω από κάθε μικρή διαφωνία. Και όσο περνά ο καιρός, αυτή η αόρατη καταμέτρηση κουράζει τη σχέση.

Τα πιο ευτυχισμένα ζευγάρια, αντίθετα, έχουν σταματήσει να τσακώνονται για το ποιος κάνει περισσότερα. Για την ακρίβεια, δεν κρατούν καν σκορ.

Δύο διαφορετικοί τρόποι να λειτουργεί μια σχέση

Οι ψυχολόγοι έχουν δώσει ονόματα σε δύο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να λειτουργεί μια σχέση.

Ο πρώτος είναι η «σχέση ανταλλαγής». Σε αυτή την περίπτωση, οι σύντροφοι παρακολουθούν, έστω και άτυπα, τι προσφέρει ο καθένας και τι παίρνει πίσω. Περιμένουν, μάλιστα, η ισορροπία να αποκατασταθεί σχετικά γρήγορα.

Η λογική είναι κάπως έτσι: «Εγώ πήγα τα παιδιά στο σχολείο τη Δευτέρα, άρα εσύ θα τα πας την Τρίτη».

Ο δεύτερος τρόπος είναι η «κοινοτική σχέση». Εδώ τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά. Ο καθένας προσφέρει ανάλογα με αυτό που χρειάζεται ο άλλος τη δεδομένη στιγμή, χωρίς να περιμένει άμεση ανταπόδοση. Υπάρχει η εμπιστοσύνη ότι η ισορροπία θα βρεθεί μέσα στην πορεία ολόκληρης της σχέσης και όχι απαραίτητα μέσα στην ίδια ημέρα ή εβδομάδα.

Οι περισσότερες σχέσεις ξεκινούν κάπου ανάμεσα σε αυτά τα δύο μοντέλα.

Ωστόσο, τα ευρήματα μιας 13χρονης μελέτης σε περισσότερα από 7.000 ζευγάρια δείχνουν ότι εκείνοι που παραμένουν εγκλωβισμένοι στη λογική της «ανταλλαγής», αντί να περάσουν σταδιακά σε μια πιο κοινοτική σχέση, βλέπουν την ικανοποίησή τους από τη σχέση να μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.

«Εγώ μαγείρεψα, άρα εσύ πλένεις τα πιάτα»

Ας πάρουμε μια πολύ συνηθισμένη βραδιά.

Το δείπνο έχει τελειώσει, η κουζίνα είναι άνω κάτω, ο σκύλος πρέπει να βγει βόλτα και ένας από τους δύο πρέπει να ξυπνήσει πολύ νωρίς την επόμενη ημέρα για μια πτήση.

Σε μια σχέση ανταλλαγής, κάπου στο βάθος ξεκινά η αριθμητική:

«Εγώ μαγείρεψα, άρα εσύ θα πλύνεις τα πιάτα».

«Εγώ έβγαλα τον σκύλο Δευτέρα και Τρίτη, άρα απόψε είναι η σειρά σου».

Κι αν οι αριθμοί δεν βγαίνουν, αρχίζει να συσσωρεύεται η δυσαρέσκεια.

Κάθε πιάτο γίνεται ένα ακόμη στοιχείο στον φάκελο. Κάθε επιπλέον βόλτα με τον σκύλο γίνεται ένα ακόμη «τεκμήριο» σε μια υπόθεση που κανείς δεν έχει δηλώσει επίσημα ότι εκκρεμεί.

Κανείς δεν ανακηρύσσεται ταμίας της σχέσης. Κι όμως, το λογιστήριο λειτουργεί κανονικά.

Σε μια κοινοτική σχέση, η ίδια σκηνή μπορεί να εξελιχθεί τελείως διαφορετικά.

Όποιος έχει περισσότερη ενέργεια εκείνη τη στιγμή θα πλύνει τα πιάτα ή θα βγάλει τον σκύλο. Όχι επειδή «είναι η σειρά του», αλλά επειδή κάποιος πρέπει να το κάνει και εκείνη τη στιγμή κάποιος μπορεί.

Και το σημαντικότερο: δεν καταγράφεται ως χάρη που πρέπει να επιστραφεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ένας κάνει τα πάντα και ο άλλος απλώς απολαμβάνει. Η δουλειά εξακολουθεί να μοιράζεται περίπου ισότιμα με την πάροδο του χρόνου. Δεν μιλάμε για ανθρώπους που θυσιάζονται σιωπηλά. Η διαφορά είναι ότι δεν μετρούν κάθε δουλειά ξεχωριστά.

Προσοχή: άλλο η ευελιξία και άλλο η μόνιμη ανισορροπία

Υπάρχει, όμως, μια πολύ σημαντική διευκρίνιση.

Η πραγματική και διαρκής ανισορροπία μέσα σε ένα ζευγάρι είναι από μόνη της πρόβλημα. Δεν μπορεί μια σχέση να θεωρείται υγιής όταν ο ένας άνθρωπος σηκώνει σταθερά σχεδόν όλο το βάρος και απλώς χαμογελά και κάνει ότι δεν συμβαίνει τίποτα.

Μια ανασκόπηση του 2023, η οποία εξέτασε περισσότερες από 30 μελέτες, διαπίστωσε ότι η άνιση κατανομή της αόρατης εργασίας, η οποία συχνά πέφτει σε μεγαλύτερο βαθμό στις γυναίκες, συνδέεται με περισσότερο στρες, χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή και τη σχέση, αλλά και αρνητικές συνέπειες στην επαγγελματική ζωή.

Επομένως, το να κάνουμε πως δεν υπάρχει ανισορροπία δεν λύνει το πρόβλημα.

Αν ο ένας γονιός αναλαμβάνει σχεδόν πάντα το σχολείο, τα ραντεβού των παιδιών, τα ψώνια, το μαγείρεμα, το πρόγραμμα και όλη εκείνη την αόρατη δουλειά που κρατά ένα σπίτι όρθιο, κάποια στιγμή η κούραση θα γίνει θυμός.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να σταματήσουμε να βλέπουμε την ανισορροπία. Είναι να σταματήσουμε να τη μετατρέπουμε σε λογιστικό βιβλίο χρεών.

Τι κάνουν διαφορετικά τα ευτυχισμένα ζευγάρια

Τα υγιή ζευγάρια φυσικά και αντιλαμβάνονται όταν τα πράγματα δεν είναι ισορροπημένα.

Η διαφορά βρίσκεται στο τι κάνουν με αυτή την πληροφορία.

Δεν τη χρησιμοποιούν ως όπλο σε έναν άσχετο καβγά και δεν περιμένουν απαραίτητα να «ξεπληρωθεί» αμέσως. Τη βλέπουν ως ένα μοτίβο που χρειάζεται να διορθώσουν μαζί.

Και η αλλαγή συχνά ξεκινά από τη γλώσσα.

Το «μου χρωστάς» γίνεται «έχουμε μείνει πίσω».

Το «εγώ πάλι πήγα τα παιδιά» γίνεται «τα πρωινά έχουν γίνει πολύ δύσκολα και για τους δυο μας τελευταία».

Μπορεί να φαίνεται σαν μια μικρή αλλαγή στις λέξεις, όμως στην πραγματικότητα αλλάζει ολόκληρο το πλαίσιο της συζήτησης.

Από το «εσύ εναντίον μου» περνάμε στο «εμείς απέναντι στο πρόβλημα».

Και η έρευνα επιβεβαιώνει ότι αυτή η αλλαγή έχει σημασία. Ζευγάρια που χρησιμοποιούν περισσότερο τη λέξη «εμείς» κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης εμφανίζουν πιο υγιείς σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις τόσο την ώρα που προσπαθούν να λύσουν τη διαφωνία όσο και μετά.

Γιατί τελικά η σχέση δεν είναι λογιστήριο.

Δεν χρειάζεται να θυμόμαστε ποιος έκανε περισσότερα την περασμένη Τρίτη, ποιος σηκώθηκε περισσότερες φορές τη νύχτα ή ποιος έκανε την τελευταία μεγάλη χάρη.

Χρειάζεται να μπορούμε να βλέπουμε ότι κάποιες ημέρες ο ένας έχει περισσότερες αντοχές και κάποιες άλλες ο άλλος. Ότι υπάρχουν περίοδοι που ένας άνθρωπος κουβαλά περισσότερο και άλλες που οι ρόλοι αντιστρέφονται.

Και όταν υπάρχει πραγματική ανισορροπία, χρειάζεται να μιλήσουμε γι' αυτήν.

Όχι όμως για να αποδείξουμε ποιος έχει δίκιο.

Αλλά για να θυμηθούμε ότι είμαστε στην ίδια ομάδα.

Γιατί όταν το πρόβλημα πάψει να είναι «ποιος χρωστάει σε ποιον» και γίνει «τι χρειάζεται η οικογένειά μας αυτή τη στιγμή;», ξαφνικά γίνεται και πολύ πιο εύκολο να λυθεί.

Γράφει ο Mark Travers για το CNBC

Ο Mark Travers, PhD, είναι ψυχολόγος με εξειδίκευση στις σχέσεις. Έχει σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο Cornell και στο University of Colorado Boulder. Είναι επικεφαλής ψυχολόγος στην Awake Therapy, μια εταιρεία τηλεθεραπείας που προσφέρει διαδικτυακή ψυχοθεραπεία, συμβουλευτική και coaching.