Μαμά, γιατί; – Tips για να μεγαλώσεις ένα σκεπτόμενο παιδί

Η περιέργεια δεν σκότωσε τη γάτα, αλλά μεγαλώνει σκεπτόμενα παιδιά. Μπορεί να είναι κουραστικό να ακούμε συνέχεια "μαμά, γιατί...", και άλλες ερωτήσεις, αλλά είναι ακριβώς αυτές οι στιγμές που χτίζουν την αυτοπεποίθηση και τη μελλοντική κριτική σκέψη του παιδιού σου.

Και σε έναν κόσμο γεμάτο σύγχυση και παραπληροφόρηση, η περιέργεια και η κριτική σκέψη είναι πιο πολύτιμες από ποτέ..

Σε μια εποχή όπου τα γεγονότα μοιάζουν διαπραγματεύσιμα και η επιστήμη αντιμετωπίζεται σαν απλή γνώμη στο οικογενειακό τραπέζι, το να μεγαλώνουμε παιδιά με περιέργεια, κριτική σκέψη και διάθεση για ερωτήσεις, είναι πιο σημαντικό από ποτέ.

Ας είμαστε ειλικρινείς: όλοι έχουμε ζήσει εκείνη τη στιγμή που το τετράχρονο παιδί μας ρωτάει «γιατί ο ουρανός είναι μπλε;» κι εμείς δεν ξέρουμε καν από πού να ξεκινήσουμε. Καλώς ήρθατε στη γονεϊκότητα – όπου είμαστε υποτίθεται η "πηγή της αλήθειας", ενώ ταυτόχρονα googlάρουμε για τρίτη φορά μέσα στην εβδομάδα «πώς βγαίνει ο μαρκαδόρος από τον τοίχο».

Η καλή είδηση; Δεν χρειάζεται να είστε επιστήμονες για να μεγαλώσετε παιδιά με ανοιχτό μυαλό. Το μόνο που χρειάζεται είναι να αξιοποιήσετε κάτι που τα παιδιά ήδη έχουν: την έμφυτη περιέργεια.

Ξεκινήστε νωρίς – γιατί έχει σημασία

Ακόμη κι αν δυσκολεύεστε να πείσετε το νήπιο σας να φορέσει τις ίδιες κάλτσες και στα δύο πόδια, οι επιστήμονες συμφωνούν: το ενδιαφέρον για τις επιστήμες πρέπει να καλλιεργείται από την προσχολική ηλικία. Τα παιδιά σε αυτό το στάδιο είναι φυσικοί εξερευνητές.

Όπως λέει η συγγραφέας παιδικών βιβλίων και ειδική στην επιστημονική σκέψη, Kirsten W. Larson:

«Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους περίεργα και γεμάτα απορίες. Ο στόχος είναι να τα ενθαρρύνουμε να ρωτούν, να αναρωτιούνται και να ψάχνουν απαντήσεις – πριν θεωρήσουν την επιστήμη βαρετή ή απλώς ένα ακόμη σχολικό μάθημα.»

Η φάση του "γιατί"

Αν είστε στη φάση που το παιδί σας ρωτάει "γιατί" κάθε 30 δευτερόλεπτα, συγχαρητήρια – κάνετε κάτι σωστά! Μην βιαστείτε να απαντήσετε. Αντίθετα, γυρίστε την ερώτηση πίσω:

«Εσύ τι νομίζεις;»

Αυτό δεν είναι μόνο ανακουφιστικό για εσάς, είναι και ο καλύτερος τρόπος να δείξετε στο παιδί ότι η σκέψη του μετράει. Αν σας πει ότι τα φύλλα πέφτουν επειδή "τα δέντρα κουράστηκαν", χαμογελάστε: μόλις ξεκίνησε μια υπέροχη επιστημονική σκέψη.

Επιτρέπεται να πείτε «Δεν ξέρω»

Δεν χρειάζεται να έχετε όλες τις απαντήσεις. Στην πραγματικότητα, είναι καλό να παραδεχτείτε ότι δεν ξέρετε.

«Για τους επιστήμονες, το "δεν ξέρω" είναι η αρχή, όχι το τέλος», λέει η Larson.
Όταν το παιδί σας σας ρωτάει γιατί το σαπούνι κάνει φουσκάλες, μπορείτε να πείτε:
«Δεν ξέρω – πάμε να το ανακαλύψουμε μαζί!»
Ψάξτε στο διαδίκτυο, πειραματιστείτε, πηγαίνετε στη βιβλιοθήκη. Έτσι καλλιεργείτε όχι απλώς γνώση, αλλά τρόπο σκέψης.

Κάντε την καθημερινότητα… μικρά πειράματα

Δεν χρειάζεστε εργαστήριο για να μάθετε επιστήμη στο παιδί σας. Χρειάζεστε απλώς προσοχή στον κόσμο γύρω σας.

• Στο σούπερ μάρκετ, ρωτήστε: «Τι παρατηρείς στα μήλα;». Αν πει ότι έχουν διαφορετικά χρώματα, μιλήστε για τις ποικιλίες.
• Στο μπάνιο, εξετάστε ποια παιχνίδια επιπλέουν και ποια βυθίζονται.
• Στην κουζίνα, δείτε τι συμβαίνει όταν αναμειγνύετε ξύδι με μαγειρική σόδα.
  Η επιστήμη βρίσκεται παντού.

Μην δίνετε έτοιμες απαντήσεις – δώστε εργαλεία

Όταν το παιδί σας αναρωτιέται γιατί το αυτοκινητάκι πάει πιο μακριά από την ψηλή ράμπα, μην το βομβαρδίσετε με όρους φυσικής.
Αντίθετα, προτείνετε να δοκιμάσετε διαφορετικά σενάρια. «Γιατί δεν φτιάχνουμε κι άλλες ράμπες και βλέπουμε τι θα συμβεί;» Με αυτό τον τρόπο, δεν του δίνετε απλώς μια απάντηση – του μαθαίνετε πώς να σκέφτεται.

 Η αποτυχία δεν είναι κακή – είναι στοιχείο της διαδικασίας

Αν το χαρταετός δεν πετάει ή το φυτό δεν μεγαλώνει, μην απογοητευτείτε. Πείτε:

«Αυτό δεν πήγε όπως περιμέναμε – τι νομίζεις ότι μπορούμε να αλλάξουμε;»
Έτσι θα μάθει πως η αποτυχία δεν σημαίνει τέλος. Σημαίνει ένα νέο βήμα μάθησης.

Κριτική σκέψη από μικρή ηλικία

Δεν είναι απαραίτητο να μιλήσετε σε ένα εξάχρονο για fake news. Αλλά μπορείτε να του δείξετε τη διαφορά ανάμεσα σε γεγονός και άποψη.

Όταν βλέπει κάτι που του προκαλεί έντονο συναίσθημα, πείτε: «Αν νιώθεις πολύ θυμό ή ενθουσιασμό, καλό είναι να το ψάξουμε λίγο παραπάνω.». Και το πιο σημαντικό: να σκέφτεστε φωναχτά μπροστά του. Δείξτε του πώς εσείς αναζητάτε την αλήθεια. Έτσι, μαθαίνει να είναι σκεπτόμενο παιδί – όχι δύσπιστο, αλλά ενεργό και υπεύθυνο.

Η επιστήμη είναι για όλους

Δεν χρειάζεται να είστε «καλοί στα μαθηματικά» για να αγαπήσετε την επιστήμη. Δεν έχει σημασία το φύλο, το στιλ μάθησης ή οι βαθμοί. Η επιστήμη είναι τρόπος σκέψης.

Το μεγάλο στοίχημα

Δεν μεγαλώνουμε παιδιά που ξέρουν απ’ έξω τον κύκλο του νερού. Μεγαλώνουμε ανθρώπους που μπορούν να κατανοήσουν τον κόσμο και να πάρουν σωστές αποφάσεις.

Η περιέργεια, η κριτική σκέψη, η διάθεση για ερωτήσεις – αυτά είναι τα θεμέλια που θα τους βοηθήσουν σε κάθε βήμα της ζωής τους.

Οπότε την επόμενη φορά που θα σας ρωτήσει «γιατί η μπανάνα είναι καμπύλη;», πάρτε μια ανάσα και χαμογελάστε. Γιατί το παιδί σας δεν ψάχνει