5 σημάδια ότι είστε υπερπροστατευτικοί γονείς - Και τι πρέπει να κάνετε

Πώς θα αναθρέψετε πραγματικά ανθεκτικά παιδιά; Μια σκέψη που απασχολεί όλους τους γονείς.

Είναι μια γνώριμη σκηνή: το παιδί σου έχει κολλήσει σε ένα πρόβλημα ή είναι αναστατωμένο για κάτι που συνέβη. Πριν καν προλάβει να ολοκληρώσει την εξήγηση, εσύ παρεμβαίνεις με λύσεις. Αυτό δεν κάνουν οι καλοί γονείς;

Κι όμως, όταν η «διάσωση» γίνεται συνήθεια, υπονομεύει δεξιότητες που τα παιδιά χρειάζονται για να χτίσουν αυτοπεποίθηση και ψυχική ανθεκτικότητα. Ως κλινική ψυχολόγος, η Δρ. Meredith Elkins, που δουλεύει με αγχώδη παιδιά, εφήβους και γονείς, και ως γονιός και η ίδια, γνωρίζει πόσο εύκολα η τρυφερή υποστήριξη μπορεί να μετατραπεί σε υπερ-γονεϊκότητα(υπερπροστατευτικότητα).

Η υπερ -γονεϊκότητα συνδυάζει την υπερβολική εμπλοκή με την υπερπροστασία, στέλνοντας ξανά και ξανά το μήνυμα ότι ο κόσμος δεν είναι ασφαλής και ότι τα παιδιά δεν μπορούν να τα καταφέρουν χωρίς τη βοήθεια ενός ενήλικα. Αυτό διαβρώνει σταδιακά την αυτοπεποίθησή τους, ενισχύει την εξάρτηση και τροφοδοτεί το άγχος.

Πέντε σημάδια ότι ίσως είμαστε υπερπροστατευτικοί

Και τι πραγματικά χρειάζονται τα παιδιά για να μεγαλώσουν και να ανθίσουν.

1. Λύνεις τα προβλήματα του παιδιού πριν καν προλάβει να προσπαθήσει

Όταν τα παιδιά δυσκολεύονται, πολλοί γονείς παρεμβαίνουν αυτόματα. Αυτό μπορεί να σημαίνει διαπραγμάτευση για λιγότερα μαθήματα, παρέμβαση στους γονείς ενός φίλου ή αναδιοργάνωση του προγράμματος ώστε να μειωθεί η δυσφορία.

Όμως τα παιδιά δεν μπορούν να γίνουν σίγουροι λύτες προβλημάτων αν δεν τους δοθεί η ευκαιρία να δοκιμάσουν, να σκοντάψουν και να πετύχουν μόνα τους.

Τι να κάνεις: Σταμάτα για λίγο πριν προτείνεις λύσεις. Ρώτησε: «Εσύ τι νομίζεις ότι θα μπορούσες να δοκιμάσεις;». Έτσι ενθαρρύνεις την ανεξάρτητη σκέψη και δείχνεις ότι οι ιδέες τους έχουν αξία.

2. Προσπαθείς να προστατεύσεις το παιδί από τα αρνητικά συναισθήματα

Πολλοί γονείς φοβούνται ότι το άγχος, η λύπη ή η απογοήτευση είναι βλαβερά. Αυτό οδηγεί σε συνεχή καθησυχασμό, απόσπαση ή προσπάθεια «διόρθωσης» κάθε αναστάτωσης: «Μη στεναχωριέσαι, πάμε να κάνουμε κάτι ωραίο!».

Όμως τα δύσκολα συναισθήματα είναι φυσικό κομμάτι της ζωής και η εκμάθηση της διαχείρισής τους είναι βασική για την υγιή ανάπτυξη.

Τι να κάνεις: Αναγνώρισε και ονόμασε το συναίσθημα και δείξε εμπιστοσύνη στην ικανότητα του παιδιού να το αντέξει: «Είναι λογικό να νιώθεις απογοητευμένος και ξέρω ότι μπορείς να το διαχειριστείς».

3. Περιμένεις από το παιδί να είναι εύθραυστο, αντί για ικανό

Ένα πιο ύπουλο μοτίβο υπερ-γονεϊκότητας είναι όταν προσαρμόζουμε τις προσδοκίες μας με βάση αυτά που φοβόμαστε ότι δεν αντέχει το παιδί, αντί για αυτά που μπορεί να μάθει να διαχειρίζεται.

Κατεβάζουμε τον πήχη για να αποφύγουμε τη στενοχώρια — απαλλάσσουμε τα παιδιά από προπονήσεις, μαθήματα ή ρουτίνες επειδή «ίσως κουραστούν ή αγχωθούν» — και φιλτράρουμε κάθε ανατροφοδότηση για να προστατεύσουμε τα συναισθήματά τους. Βραχυπρόθεσμα το παιδί νιώθει καλύτερα, αλλά μακροπρόθεσμα μπορεί να μάθει να βλέπει τον εαυτό του ως εύθραυστο.

Τι να κάνεις: Αναρωτήσου αν οι προσδοκίες σου ταιριάζουν στην ηλικία και τις ικανότητες του παιδιού. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει είναι πραγματικά επικίνδυνες ή απλώς άβολες; Πρόσφερε υποστήριξη που το βοηθά να μεγαλώσει, όχι προστασία από κάθε δυσκολία.

4. Δίνεις όλη τη σημασία στο αποτέλεσμα και όχι στη μαθησιακή διαδικασία

Η υπερ-γονεϊκότητα συχνά εστιάζει στα αποτελέσματα, αποφυγή λαθών, εξομάλυνση συναισθημάτων, εγγύηση επιτυχίας, αντί στο πώς τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται τις αναποδιές.

Αυτό μπορεί να μοιάζει με παζάρια με τον δάσκαλο για «ιδανικές» ομάδες εργασίας, καβγάδες με τον προπονητή για μια απογοητευτική απόφαση ή μικροδιαχείριση κάθε βήματος σε μια κατασκευή για να γίνει «σωστά». Όμως η πραγματική ανάπτυξη έρχεται όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως τα περιμέναμε και τα παιδιά μαθαίνουν να προσαρμόζονται.

Τι να κάνεις: Άφησε τα λάθη να συμβούν. Αντιστάσου στην παρόρμηση να επιστρέψεις ξεχασμένες εργασίες, να αμφισβητήσεις έναν κακό βαθμό ή να «γλυκάνεις» μια απογοήτευση με ανταμοιβές. Στήριξε το παιδί καθώς σκέφτεται λύσεις, προσαρμόζεται και μαθαίνει από τη διαδικασία.

5. Το δικό σου άγχος καθοδηγεί τις πράξεις σου, όχι η ανάπτυξη του παιδιού

Πολλές συμπεριφορές υπερπροστατευτικότητας πηγάζουν από τους φόβους των ενηλίκων: την αποτυχία, την κριτική, τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Αυτό μπορεί να σημαίνει τηλεφώνημα στους γονείς ενός φίλου μετά από μια μικρή παρεξήγηση ή συνεχή «εποπτεία» των σχολικών εργασιών επειδή αγχώνεσαι για την επίδοση του παιδιού. Παρότι καλοπροαίρετες, αυτές οι κινήσεις συχνά εκλαμβάνονται από τα παιδιά ως έλλειψη εμπιστοσύνης στις ικανότητές τους, φυτεύοντας σπόρους αμφιβολίας.

Τι να κάνεις: Σταμάτα και σκέψου: «Αυτό αφορά την ασφάλειά του ή τη δική μου δυσκολία να το βλέπω να ζορίζεται;». Δείξε με το παράδειγμά σου πώς αντέχουμε τη δυσφορία όταν δεν υπάρχει άμεση λύση.

Η υπερπροστατευτικότητα ξεκινά συχνά από αγάπη και ανάγκη προστασίας. Όμως, προστατεύοντας τα παιδιά από κάθε πρόκληση, μπορεί τελικά να ενισχύουμε το άγχος που θέλουμε να αποφύγουμε. Από την άλλη, η αδιαφορία οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα.

Το κλειδί είναι η ισορροπία: καθοδηγούμε χωρίς να ελέγχουμε, στηρίζουμε χωρίς να «σώζουμε», καθοδηγούμε σαν προπονητές, αλλά με εμπιστοσύνη. Η ανθεκτικότητα χτίζεται όταν τα παιδιά νιώθουν αρκετά ασφαλή για να δοκιμάσουν και αρκετά ελεύθερα για να μάθουν μόνα τους.

Από την Δρ. Meredith Elkins κλινική ψυχολόγοςπου ειδικεύεται στις διαταραχές άγχους σε παιδιά και γονείς. Μέλος του διδακτικού προσωπικού της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ.

Πηγή: CNBC