Πώς να διαχειριστείς την απώλεια ενός γονιού ενώ μεγαλώνεις παιδιά

Το να πενθείς για έναν γονιό ενώ ταυτόχρονα μεγαλώνεις τα παιδιά σου είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση. Η απώλεια ενός γονέα την ίδια περίοδο που μεγαλώνεις τα δικά σου παιδιά αποτελεί μια από τις πιο σύνθετες εμπειρίες ζωής, καθώς η θλίψη δεν «παγώνει» την καθημερινότητα αλλά συνυπάρχει αναγκαστικά με τις ευθύνες της μητρότητας. Μια ειδικός στο πένθος εξηγεί τι χρειάζεται να γνωρίζουν οι μητέρες που βιώνουν αυτή τη διπλή πραγματικότητα, ακόμη κι όταν η σχέση με τον γονιό που χάθηκε ήταν περίπλοκη ή μη ιδανική.

Η ίδια η εμπειρία της απώλειας, όπως περιγράφεται μέσα από προσωπική αφήγηση, δείχνει πόσο απρόβλεπτη και πολυεπίπεδη είναι η διαδικασία του πένθους, ειδικά όταν συνδυάζεται με την ανατροφή εφήβων ή μικρών παιδιών και την ανάγκη να συνεχίζεται η καθημερινή ζωή.

Όταν χάνεται ένας γονιός, δεν χάνεται μόνο ένα πρόσωπο αλλά μια ολόκληρη «δομή ζωής»

Σύμφωνα με την ειδικό στο πένθος Τόνι Φιλιπόουν, η απώλεια ενός γονέα για μια μητέρα δεν αφορά μόνο το συναισθηματικό κενό. Όπως εξηγεί, χάνεται ένας ρόλος που λειτουργούσε σαν αόρατο στήριγμα, μια σταθερά που κρατούσε ισορροπημένα κομμάτια της καθημερινότητας.

Η απώλεια αυτή δεν αφορά μόνο το παρελθόν αλλά και το μέλλον, καθώς η μητέρα πενθεί και όλες τις στιγμές που δεν θα υπάρξουν πλέον. Ταυτόχρονα, μένει να διαχειριστεί την καθημερινότητα χωρίς το πρόσωπο στο οποίο μπορούσε να στραφεί για στήριξη, συμβουλή ή παρηγοριά.

Η ειδικός τονίζει πως κανείς δεν αντικαθιστά έναν γονιό, όμως με τον χρόνο πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να «μεταφέρουν» μέσα τους τη φωνή και τη σοφία του, δημιουργώντας έναν εσωτερικό τρόπο συνέχειας της σχέσης.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται έναν τέλειο γονιό αλλά έναν αυθεντικό

Η προσπάθεια μιας μητέρας να κρύψει τον πόνο της για να προστατεύσει τα παιδιά της, συχνά δημιουργεί το αντίθετο αποτέλεσμα. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται την αλλαγή και χρειάζονται σαφή και ήρεμη καθοδήγηση για να κατανοήσουν αυτό που συμβαίνει.

Η ειδικός εξηγεί ότι η ειλικρίνεια, προσαρμοσμένη πάντα στην ηλικία του παιδιού, είναι καθοριστική. Μικρότερα παιδιά μπορούν να ακούσουν απλές εκφράσεις συναισθημάτων, ενώ μεγαλύτερα χρειάζονται πιο ξεκάθαρες εξηγήσεις για το πώς η απώλεια επηρεάζει τη ζωή της οικογένειας.

Η θλίψη στα παιδιά μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους, από αλλαγές στη συμπεριφορά έως σιωπή ή φαινομενική αδιαφορία, κάτι που θεωρείται φυσιολογικό. Η ουσιαστική υποστήριξη, σύμφωνα με την ειδικό, δεν βρίσκεται στις «τέλειες απαντήσεις» αλλά στην παρουσία, την ηρεμία και τη διαθεσιμότητα του γονιού.

Πώς βιώνεται η απώλεια σε σημαντικές στιγμές της ζωής

Γιορτές, γενέθλια ή σημαντικά γεγονότα συχνά ενεργοποιούν έντονα το πένθος. Η προσέγγιση που προτείνεται δεν είναι η αποφυγή αυτών των στιγμών αλλά η συνειδητή προετοιμασία για το συναίσθημα που μπορεί να φέρουν.

Μικρές πράξεις μνήμης, όπως μια αναφορά στο πρόσωπο που λείπει ή μια συμβολική κίνηση, μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, χωρίς να ακυρώνουν τη χαρά της στιγμής. Η συνύπαρξη χαράς και λύπης δεν αποτελεί αντίφαση αλλά φυσική έκφραση της αγάπης που συνεχίζει να υπάρχει.

Όταν η σχέση με τον γονιό ήταν δύσκολη ή ατελής

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην περίπτωση όπου η σχέση με τον γονιό που χάθηκε δεν ήταν αρμονική. Εκεί, το πένθος συχνά γίνεται πιο σύνθετο, καθώς δεν αφορά μόνο την απώλεια ενός ανθρώπου αλλά και την απουσία της σχέσης που κάποιος θα ήθελε να έχει ζήσει.

Σύμφωνα με την ειδικό, συναισθήματα όπως ανακούφιση, ενοχή ή σύγχυση είναι απολύτως φυσιολογικά. Η απουσία δακρύων δεν σημαίνει έλλειψη αγάπης, όπως και η λύπη δεν είναι πάντα εμφανής ή γραμμική.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αλήθεια μπορεί να εκφραστεί με απλότητα, αναγνωρίζοντας ότι κανείς δεν είναι τέλειος, αλλά κάθε άνθρωπος αφήνει το δικό του αποτύπωμα στη ζωή των παιδιών του.

Πότε το πένθος χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη

Η ειδικός ξεχωρίζει το φυσιολογικό πένθος από εκείνο που «παγώνει» και δυσκολεύει τη λειτουργικότητα της καθημερινότητας. Όταν η θλίψη γίνεται απομονωτική ή δυσβάσταχτη, η αναζήτηση βοήθειας από ειδικό θεωρείται σημαντικό βήμα, όχι ένδειξη αδυναμίας αλλά ανάγκη φροντίδας.

Μια υπενθύμιση ότι η ζωή συνεχίζεται μέσα από τη θλίψη

Το πένθος δεν έχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και δεν εξαφανίζεται απότομα. Ωστόσο, με τον καιρό, δημιουργούνται μικρές στιγμές επιστροφής στη ζωή, όπου το συναίσθημα της απώλειας συνυπάρχει με την καθημερινότητα χωρίς να την ακυρώνει.

Η μητρότητα και η θλίψη δεν βρίσκονται σε σύγκρουση αλλά συνυπάρχουν, σχηματίζοντας μια δύσκολη αλλά βαθιά ανθρώπινη εμπειρία, όπου η αγάπη συνεχίζει να υπάρχει ακόμη και μέσα στην απουσία.

Η Τόνι Φιλιπόν γράφει για το motherly

Είναι πιστοποιημένη εκπαιδευτικός στον τομέα της διαχείρισης του πένθους, διεθνής εμπειρογνώμονας σε θέματα πένθους, ομιλήτρια και ιδρύτρια της MasterGrief, μιας παγκόσμιας πλατφόρμας που βοηθά τους ανθρώπους να επουλωθούν μετά από μια απώλεια σε περισσότερες από 80 χώρες. Είναι συγγραφέας του βιβλίου «In the Trenches: A Coach’s Walk Through Grief» και δημιουργός του Προγράμματος Πιστοποίησης MasterGrief.