Πρωταθλήτρια Ευρώπης η Ελλάδα στις καισαρικές- Έφτασαν το 62% των γεννήσεων

Στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει η Ελλάδα ως προς τις καισαρικές τομές, με τα ποσοστά να κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και να ξεπερνούν κατά πολύ τα διεθνώς αποδεκτά όρια. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και τις αναλύσεις του Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, περίπου το 62% των γεννήσεων στη χώρα πραγματοποιείται πλέον με καισαρική, ποσοστό υπερτριπλάσιο σε σχέση με το επίπεδο που θεωρείται ιατρικά αναγκαίο.

Η αυξητική τάση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, καθώς διεθνώς οι καισαρικές έχουν υπερτριπλασιαστεί τις τελευταίες δεκαετίες, από 6,7% το 1990 σε 22% το 2023. Ωστόσο, η άνοδος αυτή προκαλεί μεγαλύτερο προβληματισμό στις ανεπτυγμένες χώρες, όπου οι δείκτες μητρικής και νεογνικής θνησιμότητας είναι ήδη χαμηλοί, γεγονός που δεν δικαιολογεί την τόσο εκτεταμένη χρήση της επέμβασης.

Στην Ελλάδα, τα στοιχεία από τα δημόσια νοσοκομεία αναδεικνύουν το μέγεθος του φαινομένου. Σε μεγάλα μαιευτικά ιδρύματα, οι καισαρικές αποτελούν την πλειονότητα των τοκετών, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το «Έλενα Βενιζέλου» όπου φτάνουν το 73%, το «Αλεξάνδρα» με 53%, το Πανεπιστημιακό Ιωαννίνων με 65% και το «Παπαγεωργίου» στη Θεσσαλονίκη με 64%. Συνολικά, στα πέντε μεγαλύτερα νοσοκομεία της χώρας, περίπου έξι στις δέκα γεννήσεις γίνονται με χειρουργική παρέμβαση, ενώ ο φυσιολογικός τοκετός περιορίζεται μόλις στο 27%.

Όπως επισημαίνει ο δημογράφος Βύρωνας Κοτζαμάνης, η αύξηση των καισαρικών μπορεί να εξηγηθεί μόνο εν μέρει από παράγοντες όπως η άνοδος της ηλικίας τεκνοποίησης ή οι πολύδυμες κυήσεις λόγω υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Στις ανεπτυγμένες χώρες, τονίζει, δεν συνδέεται με καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία μητέρας και νεογνού, γεγονός που υποδηλώνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό των επεμβάσεων δεν είναι ιατρικά απαραίτητο.

Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες ενισχύει την εικόνα απόκλισης. Ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται 62,2 καισαρικές ανά 100 γεννήσεις, στην Ισπανία το ποσοστό είναι 24,7 και στην Ιρλανδία 38,6, παρότι η ηλικία τεκνοποίησης και τα ποσοστά γεννήσεων από γυναίκες άνω των 40 ετών είναι παρόμοια. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ολλανδία, η Σουηδία και η Γαλλία διατηρούν σαφώς χαμηλότερα επίπεδα.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερβολική χρήση καισαρικών δεν είναι χωρίς συνέπειες. Οι λεγόμενες «υπερβάλλουσες» επεμβάσεις συνδέονται με αυξημένους κινδύνους για τη μητέρα και το νεογνό, ενώ επιβαρύνουν σημαντικά και τα συστήματα υγείας χωρίς αντίστοιχο όφελος. Για τον λόγο αυτό, διεθνείς οργανισμοί έχουν επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη περιορισμού τους, επισημαίνοντας ότι ποσοστά άνω του 20% με 25% δύσκολα δικαιολογούνται ιατρικά.

Στην Ελλάδα, όπου το ποσοστό αυξήθηκε από 57,8% το 2019 σε 62,2% το 2023, το ζήτημα αποκτά διαστάσεις δημόσιας υγείας. Η αντιμετώπισή του, σύμφωνα με τους ειδικούς, απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις, αλλαγές πολιτικής και καλύτερη ενημέρωση των γονέων, ώστε να αποφεύγονται οι μη αναγκαίες καισαρικές και να αποκατασταθεί μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση στη μαιευτική φροντίδα.