Τι κάνουν τα παιδιά μας στο διαδίκτυο; Έρευνα με ερωτηματολόγια σε μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου
Δημοσιεύθηκε στις | Τελευταία Ενημέρωση
Πόσο χρόνο περνούν τα παιδιά μας online; Πώς ξεχωρίζουν μια αληθινή είδηση από μια ψεύτικη; Γνωρίζουν τι κρύβεται πίσω από τους αλγορίθμους των social media και πόσο εξοικειωμένα είναι με την Τεχνητή Νοημοσύνη; Σε αυτά και σε πολλά ακόμη ερωτήματα έρχεται να απαντήσει μια νέα πιλοτική έρευνα που θα πραγματοποιηθεί στα σχολεία όλης της χώρας, με στόχο να αποτυπώσει την ψηφιακή καθημερινότητα των μαθητών.
Με επείγουσα εγκύκλιο που υπογράφει η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ξεκινά μια σημαντική πρωτοβουλία για την καταγραφή των συνηθειών, των αντιλήψεων και των αναγκών των παιδιών γύρω από τα ψηφιακά μέσα και το διαδίκτυο.
Η έρευνα φιλοδοξεί να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά χρησιμοποιούν την τεχνολογία, ενημερώνονται, επικοινωνούν και αλληλεπιδρούν στον ψηφιακό κόσμο. Μάλιστα, τα αποτελέσματά της θα αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση της Εθνικής Στρατηγικής για την Παιδεία στα Μέσα 2027-2030.
Πότε και σε ποια σχολεία θα πραγματοποιηθεί η έρευνα
Η πιλοτική εφαρμογή θα πραγματοποιηθεί σε διευρυμένο δείγμα σχολείων, με τη συμμετοχή 16 σχολικών μονάδων ανά Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης.
Συγκεκριμένα, από κάθε Περιφέρεια προβλέπεται να συμμετάσχουν:
- 4 Δημοτικά Σχολεία
- 4 Γυμνάσια
- 4 Γενικά Λύκεια
- 4 Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ)
- 1 Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο-Λύκειο
Η συμπλήρωση των ερωτηματολογίων θα γίνει ηλεκτρονικά, από τις 16 έως και τις 26 Νοεμβρίου 2026. Η διαδικασία θα πραγματοποιείται κατά προτίμηση στο εργαστήριο Πληροφορικής ή σε άλλον κατάλληλο χώρο του σχολείου, παρουσία και υπό την επίβλεψη εκπαιδευτικού.
Ο χρόνος που εκτιμάται ότι θα χρειαστούν οι μαθητές για να ολοκληρώσουν το ερωτηματολόγιο είναι περίπου 25 λεπτά.
Τι θέλει να μάθει το υπουργείο από τους μαθητές;
Το ερωτηματολόγιο έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι κατανοητό από παιδιά διαφορετικών ηλικιών, από την Ε΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Λυκείου. Οι ερωτήσεις καλύπτουν σχεδόν κάθε πτυχή της ψηφιακής τους καθημερινότητας, από την απλή χρήση του διαδικτύου μέχρι τις πιο σύνθετες προκλήσεις της σύγχρονης τεχνολογίας.
Αρχικά, οι μαθητές θα ερωτηθούν για την πρόσβασή τους στα ψηφιακά μέσα και τον τρόπο με τον οποίο τα χρησιμοποιούν. Δηλαδή, με ποιες συσκευές συνδέονται στο διαδίκτυο, ποιες είναι οι συνθήκες πρόσβασής τους και πώς εντάσσεται η τεχνολογία στην καθημερινότητά τους.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στον τρόπο με τον οποίο αναζητούν πληροφορίες, αλλά και στο κατά πόσο μπορούν να αξιολογούν κριτικά τις πηγές τους, αναγνωρίζοντας τι είναι αξιόπιστο και τι όχι.
Fake news, social media και αλγόριθμοι στο επίκεντρο
Ένα μεγάλο μέρος της έρευνας αφορά τις ειδήσεις, την παραπληροφόρηση και το παραπλανητικό περιεχόμενο. Οι μαθητές θα κληθούν να απαντήσουν σε ερωτήσεις που εξετάζουν κατά πόσο μπορούν να αναγνωρίσουν μια ψευδή είδηση ή ένα περιεχόμενο που έχει σκόπιμα διαστρεβλωθεί.
Στη συνέχεια, η έρευνα στρέφεται στον κόσμο των κοινωνικών δικτύων, των ψηφιακών πλατφορμών, της εμπορικής επιρροής και των αλγορίθμων. Στόχος είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο τα παιδιά κατανοούν πώς διαμορφώνεται το περιεχόμενο που εμφανίζεται καθημερινά στις οθόνες τους και ποιοι μηχανισμοί επηρεάζουν όσα βλέπουν και παρακολουθούν.
Ξεχωριστή θέση έχει και η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), καθώς και το ψευδορεαλιστικό περιεχόμενο (deepfakes) και το συνθετικό περιεχόμενο. Πρόκειται για ένα πεδίο που εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς και απασχολεί ολοένα και περισσότερο τη διεθνή εκπαιδευτική κοινότητα.
Ψηφιακή ασφάλεια και υπεύθυνη συμπεριφορά στο διαδίκτυο
Το ερωτηματολόγιο δεν περιορίζεται μόνο στο τι βλέπουν ή πώς ενημερώνονται τα παιδιά online. Εξετάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούν και κοινοποιούν περιεχόμενο, τις γνώσεις τους γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα, αλλά και ζητήματα ψηφιακής ασφάλειας.
Παράλληλα, περιλαμβάνει ερωτήσεις για την ψηφιακή πολιτειότητα, δηλαδή για το πώς συμπεριφέρονται οι μαθητές ως ενεργοί χρήστες, αλλά και ως πολίτες μέσα στο ψηφιακό περιβάλλον.
Τι θα γίνει με τις απαντήσεις των παιδιών;
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η έρευνα πραγματοποιείται με ανώνυμα ερωτηματολόγια. Η επεξεργασία των δεδομένων θα γίνεται αποκλειστικά για τις ανάγκες της συγκεκριμένης έρευνας και τη διαμόρφωση δημόσιας πολιτικής.
Προβλέπεται η διατήρηση των δεδομένων έως την ολοκλήρωση της Εθνικής Στρατηγικής, με εκτιμώμενο χρονικό ορίζοντα τον Μάρτιο του 2027.
Σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο, τα social media και η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των παιδιών, η καταγραφή των ψηφιακών τους συνηθειών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να γνωρίζουν τα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία, αλλά κυρίως να μπορούν να την αξιοποιούν με ασφάλεια, υπευθυνότητα και κριτική σκέψη.
Τι είναι η Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα 2027-2030
Πρόκειται για ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο οριζόντιας δημόσιας πολιτικής, το οποίο προβλέπεται από το άρθρο 39 του ν. 5253/2025 (ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης – EMFA). Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, η Στρατηγική συνδέεται και με άλλες δράσεις, όπως το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» και το εθνικό δίκτυο 500 Media Labs σε δημόσια σχολεία, προϋπολογισμού άνω των 18,6 εκατ. ευρώ
Αντίστοιχα, σκοπός του Εθνικού Θεματικού Δικτύου Σχολείων «Παιδεία στα Μέσα: Τηλεόραση, Διαδίκτυο, Κινηματογράφος» είναι η καλλιέργεια του οπτικοακουστικού αλφαβητισμού των μαθητών/τριών όλων των βαθμίδων και η προώθηση της Παιδείας στα Μέσα στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Το Δίκτυο συντονίζουν η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Σερρών (Τμήμα Συμβούλων Εκπαίδευσης), το Τμήμα Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης και Ψηφιακών Μέσων της Διεύθυνσης Υποστήριξης Προγραμμάτων και Εκπαίδευσης για την Αειφορία Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.) και λειτουργεί υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας.
Στο Δίκτυο μπορούν να συμμετέχουν εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων και όλων των βαθμίδων, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, Ελλάδας και Ομογένειας, οι οποίοι/ες επιμορφώνονται κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους προκειμένου να υλοποιήσουν τις εκπαιδευτικές δράσεις του Δικτύου και να αξιοποιήσουν το εκπαιδευτικό του υλικό σε ένα τουλάχιστον τμήμα του σχολείου τους.
Περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις σχολικές μονάδες που συμμετέχουν στο Δίκτυο, καθώς και το υλικό των επιμορφώσεων και των δράσεων έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα: https://www.edu4media.eu









