12 λεπτά μπορούν να αλλάξουν τα πρωινά μας; Τι αποκαλύπτει έρευνα για τα σχολεία και το μποτιλιάρισμα

Κάθε πρωί είναι σχεδόν η ίδια ιστορία: ξυπνητήρι, πρωινό, τσάντες, «βιάσου θα αργήσουμε» και μετά… μποτιλιάρισμα. Γονείς που προσπαθούν να αφήσουν τα παιδιά στο σχολείο στην ώρα τους και στη συνέχεια να φτάσουν στη δουλειά τους, συναντούν στους δρόμους όλους εκείνους που κατευθύνονται επίσης προς την εργασία τους.

Κι αν μια μικρή αλλαγή στην ώρα που χτυπά το πρώτο κουδούνι μπορούσε να κάνει τα πρωινά μας λίγο πιο εύκολα; Νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κύπρου εξετάζει ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο και δείχνει ότι η διαφοροποίηση των ωρών έναρξης των σχολείων θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να συμβάλει στη μείωση της πρωινής κυκλοφοριακής συμφόρησης στις πόλεις.

Γιατί το σχολικό ωράριο επηρεάζει την κίνηση

Η μελέτη των Αντώνιου Γεωργαντά, Στέλιου Τιμοθέου και Χρίστου Γ. Παναγιώτου, από το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου, έχει υποβληθεί προς δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Transportation Research Part C: Emerging Technologies.

Οι ερευνητές ξεκινούν από μια εικόνα που επαναλαμβάνεται καθημερινά στις σύγχρονες πόλεις. Την ίδια ώρα που πολλοί εργαζόμενοι ξεκινούν απευθείας για τη δουλειά τους, αρκετοί γονείς έχουν μια επιπλέον στάση: πρέπει πρώτα να αφήσουν τα παιδιά τους στο σχολείο.

Όταν όλα τα σχολεία ξεκινούν περίπου την ίδια ώρα, ένας μεγάλος αριθμός μετακινήσεων συγκεντρώνεται μέσα σε ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Οι γονείς αφήνουν τα παιδιά στο σχολείο και στη συνέχεια συνεχίζουν προς την εργασία τους, όπου συναντούν στους δρόμους και την υπόλοιπη πρωινή κίνηση.

Το αποτέλεσμα είναι να επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο οι ώρες αιχμής. Μάλιστα, σύμφωνα με τους ερευνητές, το συγκεκριμένο ωράριο των μαθητών περιορίζει στην πράξη ακόμη και τη δυνατότητα εργαζομένων με ελαστικό ωράριο να μετακινηθούν αργότερα και να αποφύγουν την κίνηση.

Τι έχουν δείξει προηγούμενες έρευνες

Η σχέση ανάμεσα στη λειτουργία των σχολείων και την κυκλοφορία έχει απασχολήσει και προηγούμενες μελέτες.

Οι συγγραφείς αναφέρουν, μεταξύ άλλων, έρευνα στο Πεκίνο, σύμφωνα με την οποία τις εργάσιμες ημέρες κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών ο δείκτης κυκλοφοριακής συμφόρησης ήταν περίπου 20% χαμηλότερος σε σχέση με τις περιόδους που τα σχολεία λειτουργούσαν.

Άλλη έρευνα έχει δείξει ότι όταν τα σχολεία ξεκινούν ταυτόχρονα, αυξάνεται κατά 4,5% η πιθανότητα να σημειωθεί κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Τι θα γινόταν αν τα σχολεία δεν άνοιγαν όλα την ίδια ώρα;

Για να εξετάσουν αν υπάρχει τρόπος να «απλωθούν» καλύτερα οι πρωινές μετακινήσεις μέσα στον χρόνο, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα μοντέλο που υπολογίζει τι θα συνέβαινε αν οι ώρες έναρξης των σχολείων μπορούσαν να διαφοροποιηθούν.

Για τις ανάγκες της προσομοίωσης δημιούργησαν ένα συνθετικό αστικό περιβάλλον, στο οποίο υπήρχαν 50 σχολεία, τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια της πόλης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η δυνατότητα διαφοροποίησης των ωρών έναρξης, τόσο μειωνόταν ο συνολικός χρόνος που παρέμεναν τα οχήματα στο οδικό δίκτυο.

Στο σενάριο όπου επιτρεπόταν συνολική μεταβολή 600 λεπτών στις ώρες έναρξης των 50 σχολείων, το μοντέλο βελτιστοποίησης πέτυχε μείωση κατά 17,20% του συνολικού χρόνου παραμονής των οχημάτων στο δίκτυο, σε σύγκριση με το σενάριο όπου δεν γινόταν καμία αλλαγή στα σχολικά ωράρια.

Τα 600 λεπτά αντιστοιχούν, όπως διευκρινίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές, σε μέση μεταβολή περίπου 12 λεπτών ανά σχολείο.

Δεν θα άλλαζαν όλα τα σχολεία την ίδια ώρα

Το ενδιαφέρον είναι ότι το μοντέλο δεν προτείνει απλώς να μετακινηθεί συνολικά η ώρα έναρξης όλων των σχολείων.

Ανάλογα με τις ανάγκες του οδικού δικτύου, ορισμένα σχολεία ξεκινούσαν νωρίτερα, άλλα αργότερα, ενώ άλλα διατηρούσαν το υπάρχον ωράριό τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι μετακινήσεις κατανέμονταν καλύτερα μέσα στην πρωινή περίοδο, αντί να συγκεντρώνονται όλες στο ίδιο χρονικό σημείο.

Το 17,2% δεν σημαίνει ότι θα εξαφανιστεί το μποτιλιάρισμα

Οι ερευνητές κάνουν, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση. Το αποτέλεσμα του 17,2% δεν σημαίνει ότι αν τα σχολεία μιας πραγματικής πόλης άλλαζαν την ώρα έναρξής τους κατά 12 λεπτά, η κυκλοφορία θα μειωνόταν αυτόματα κατά 17,2%.

Το συγκεκριμένο ποσοστό προέκυψε από μια συγκεκριμένη προσομοίωση σε συνθετικό δίκτυο και βασίζεται στις παραδοχές του μαθηματικού μοντέλου. Επομένως, δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο σε κάθε πραγματική πόλη.

Η αξία της έρευνας βρίσκεται περισσότερο στην ιδέα που αναδεικνύει: ότι η ώρα που ανοίγουν τα σχολεία μπορεί να αποτελέσει μέρος του ευρύτερου κυκλοφοριακού σχεδιασμού μιας πόλης.

Ακόμη και μια σχετικά μικρή ευελιξία στα σχολικά ωράρια θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η πρωινή κίνηση.

Μια διαφορετική ματιά στο καθημερινό μποτιλιάρισμα

Για τους γονείς, μια αλλαγή λίγων λεπτών μπορεί να μοιάζει μικρή. Σε επίπεδο μιας ολόκληρης πόλης, όμως, όταν αφορά δεκάδες σχολεία και χιλιάδες καθημερινές μετακινήσεις, η εικόνα μπορεί να είναι διαφορετική.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το προτεινόμενο πλαίσιο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές ως εργαλείο για να αξιολογήσουν πώς η ευελιξία στις ώρες έναρξης των σχολείων συνδέεται με την καλύτερη λειτουργία του οδικού δικτύου.

Με άλλα λόγια, το ερώτημα δεν είναι απλώς «τι ώρα θα χτυπήσει το κουδούνι;». Είναι αν, με λίγο διαφορετικό προγραμματισμό, μπορούν να γίνουν πιο ομαλές οι μετακινήσεις μιας ολόκληρης πόλης και, μαζί τους, λίγο πιο ήρεμα και τα δικά μας πρωινά.