Γαλλία: «No Kids» – Απαγορεύονται οι «χώροι μόνο για ενηλίκους»

Μπορεί ένα τρένο, ένα εστιατόριο ή ένας δημόσιος χώρος να γίνει καλύτερος αν απουσιάζουν τα παιδιά; Ή μήπως η προσπάθεια για περισσότερη ησυχία οδηγεί σε μια κοινωνία που δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να αποδεχθεί τη φυσική παρουσία των μικρότερων μελών της;

Το ερώτημα αυτό έχει ανοίξει έντονη συζήτηση στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται όλο και περισσότεροι χώροι που απευθύνονται αποκλειστικά σε ενήλικες, με το επιχείρημα της ηρεμίας και της άνεσης. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί θεωρούν ότι αυτή η τάση αγγίζει τα όρια της διάκρισης απέναντι στα παιδιά λόγω της ηλικίας τους.

Η «ησυχία χωρίς παιδιά» στα μέσα μεταφοράς

Όλοι γνωρίζουν πως ένα μικρό παιδί δύσκολα μπορεί να παραμείνει απόλυτα ήσυχο για πολλές ώρες μέσα σε έναν περιορισμένο χώρο, όπως είναι ένα τρένο ή ένα αεροπλάνο. Η ανάγκη για περισσότερη ηρεμία οδήγησε ορισμένες εταιρείες μεταφορών να δημιουργήσουν ζώνες ή θέσεις μόνο για ενήλικες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η γαλλική κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων SNCF, η οποία δημιούργησε από τον περασμένο Ιανουάριο τη θέση «Optimum», μια επιλογή που απευθύνεται σε ενήλικες επιβάτες και, όπως αναφέρει η ίδια η εταιρεία, προσφέρει «τη μέγιστη άνεση στο συρμό».

Η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να βρήκε θετική ανταπόκριση από κάποιους ταξιδιώτες, ωστόσο προκάλεσε προβληματισμό στις αρχές που ασχολούνται με τα δικαιώματα των παιδιών.

«Δεν μπορούμε να αποκλείουμε τα παιδιά από τη δημόσια ζωή»

Η Ύπατη Αρμοστεία για τα Παιδιά στη Γαλλία ζήτησε από την Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (CNCDH) να εξετάσει το ζήτημα, εκφράζοντας ανησυχία για την εξάπλωση πρακτικών που οδηγούν στον αποκλεισμό των παιδιών από δημόσιους χώρους μόνο και μόνο λόγω της ηλικίας τους.

Η Ύπατη Αρμοστής για τα Παιδιά, Σαρά Ελ Αϊρί, υποστήριξε ότι τέτοιες πρακτικές αποτελούν μορφή διάκρισης. «Οι διακρίσεις με βάση το φύλο και την ηλικία συνιστούν ποινικό αδίκημα. Εφόσον δεν μπορούμε να κάνουμε διακρίσεις εις βάρος των γυναικών ή των ηλικιωμένων, δεν μπορούμε να κάνουμε διακρίσεις ούτε εις βάρος των παιδιών», ανέφερε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή της στο γαλλικό ραδιόφωνο.

Για την ίδια, το θέμα δεν αφορά μόνο κάποιες θέσεις σε ένα τρένο, αλλά ένα βαθύτερο ερώτημα: τι είδους κοινωνία θέλουμε να δημιουργήσουμε;

Μια κοινωνία που χωρά τα παιδιά ή μια κοινωνία χωρίς παιδική ηλικία;

Η Σαρά Ελ Αϊρί τονίζει ότι μια δημοκρατική κοινωνία πρέπει να μπορεί να φιλοξενεί όλα τα μέλη της, ιδιαίτερα τα παιδιά.

«Η συζήτηση ξεπερνά κατά πολύ κάποιες συνήθειες και αγγίζει το ερώτημα τι κοινωνία θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές. Μια κοινωνία που προσαρμόζεται στα παιδιά ή μια κοινωνία που ζητά από τα παιδιά να εξαφανιστούν από τους χώρους της;», σημείωσε.

Όπως εξηγεί, διαφορετικό είναι να υπάρχουν περιορισμοί για λόγους ασφάλειας ή προστασίας των ανηλίκων και διαφορετικό να αποκλείονται τα παιδιά απλώς επειδή η παρουσία τους θεωρείται ενοχλητική.

Όταν οι κοινωνίες γερνούν και η ανοχή μειώνεται

Η συζήτηση συνδέεται και με ένα μεγαλύτερο δημογραφικό ζήτημα. Πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες γερνούν, ενώ παράλληλα μειώνονται οι γεννήσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανοχή απέναντι στη φασαρία, το παιχνίδι και τη ζωντάνια των παιδιών φαίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις να περιορίζεται.

Η CNCDH επισημαίνει ότι είναι λογικό τα μικρά παιδιά να έχουν διαφορετικούς κανόνες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όταν αυτό γίνεται για την προστασία και το συμφέρον τους. Ωστόσο, η γενικευμένη απομάκρυνσή τους από δημόσιους χώρους λόγω ηλικίας αποτελεί διαφορετικό ζήτημα.

Στη Γαλλία το φαινόμενο δεν έχει πάρει ακόμη τις διαστάσεις που εμφανίζει σε άλλες χώρες, όπως η Νότια Κορέα, όπου η γήρανση του πληθυσμού έχει δημιουργήσει έντονες κοινωνικές αλλαγές.

H αντίφαση της εποχής

Η γαλλική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων περιγράφει αυτή την τάση ως ένα σύμπτωμα αυτού που ονομάζεται «ενηλικισμός», δηλαδή ένα σύνολο προκαταλήψεων που οδηγούν σε διακρίσεις απέναντι στα παιδιά επειδή θεωρούνται λιγότερο σημαντικά ή λιγότερο «βολικά» μέλη της κοινωνίας.

Το παράδοξο, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, είναι ότι από τη μία πλευρά οι κοινωνίες ανησυχούν για τη μείωση των γεννήσεων και από την άλλη εμφανίζουν αυξανόμενη δυσφορία απέναντι στην παρουσία των παιδιών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν περιπτώσεις όπου παιδικές χαρές ή χώροι παιχνιδιού μετακινούνται μετά από παράπονα κατοίκων για τον θόρυβο.

Η ανάγκη για πόλεις πιο φιλικές στις οικογένειες

Η CNCDH ζητά να αντιμετωπιστεί η τάση δημιουργίας «ζωνών χωρίς παιδιά», όταν αυτές δεν δικαιολογούνται από λόγους προστασίας. Παράλληλα προτείνει οι δημόσιοι χώροι να γίνουν πιο φιλικοί προς τις οικογένειες, με καλύτερο σχεδιασμό, περισσότερη ασφάλεια και ενίσχυση της συνύπαρξης διαφορετικών γενεών.

Η συζήτηση γίνεται σε μια περίοδο όπου η Γαλλία, όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αντιμετωπίζει δημογραφικές προκλήσεις. Οι γεννήσεις μειώνονται συνεχώς, με την ανάγκη στήριξης της οικογένειας να βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.

Τελικά, το ερώτημα ίσως δεν είναι αν τα παιδιά κάνουν θόρυβο. Το ερώτημα είναι αν οι κοινωνίες μας μπορούν να παραμείνουν ζωντανές, ανοιχτές και ανθρώπινες, αφήνοντας χώρο και στις νέες γενιές.