Τοκετός: Τι αλλάζει με τις μαίες και γιατί αντιδρούν

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στους επαγγελματικούς φορείς των μαιών το υπό έγκριση καθηκοντολόγιο του υπουργείου Υγείας, καθώς προβλέπει ουσιαστικές αλλαγές στον ρόλο τους, με άμεσο αντίκτυπο στον φυσιολογικό τοκετό και την περιγεννητική φροντίδα των γυναικών.

Σύμφωνα με το σχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), οι μαίες δεν θα μπορούν πλέον να διενεργούν αυτόνομα φυσιολογικό τοκετό στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, όπως στα Κέντρα Υγείας. Παράλληλα, στη Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Φροντίδα, δηλαδή στα νοσοκομεία, ο τοκετός προβλέπεται να πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό ιατρική εποπτεία.

Η προτεινόμενη ρύθμιση έχει σημάνει συναγερμό στον μαιευτικό κόσμο, καθώς εκτιμάται ότι δημιουργεί σοβαρά κενά στη φροντίδα των γυναικών, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές, νησιά και αγροτικές ζώνες, όπου η άμεση πρόσβαση σε νοσοκομείο δεν είναι πάντα εφικτή.

Ο φυσιολογικός τοκετός δεν είναι προγραμματισμένη πράξη, όπως μια καισαρική τομή. Μπορεί να ξεκινήσει αιφνιδίως και σε οποιοδήποτε σημείο, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την παρουσία και την αυτονομία της μαίας σε πρωτοβάθμιες δομές. Σήμερα, τα Κέντρα Υγείας διαθέτουν εξοπλισμό για επείγοντες τοκετούς, ακριβώς για να μπορούν να ανταποκριθούν σε τέτοιες καταστάσεις με ασφάλεια, μέχρι να γίνει διακομιδή.

Οι επαγγελματικοί σύλλογοι τονίζουν ότι το υπό έγκριση καθηκοντολόγιο δεν ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπου η μαία αναγνωρίζεται ως ο βασικός επαγγελματίας υγείας για τη φροντίδα της γυναίκας κατά την εγκυμοσύνη, τον φυσιολογικό τοκετό και τη λοχεία. Στην Ελλάδα, μάλιστα, το επάγγελμα ασκείται αυτοδύναμα ήδη από το 1989, βάσει Προεδρικού Διατάγματος, ενώ στο παρελθόν είχαν θεσπιστεί και επιπλέον αρμοδιότητες, όπως η διενέργεια προληπτικών γυναικολογικών εξετάσεων και η συνταγογράφηση.

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται και για τις επιπτώσεις στην εκπαίδευση των φοιτητριών μαιευτικής. Η απόκτηση άδειας άσκησης επαγγέλματος προϋποθέτει τη συμμετοχή σε συγκεκριμένο αριθμό τοκετών, κάτι που καθίσταται δυσχερές εάν περιοριστεί θεσμικά ο ρόλος της μαίας στον φυσιολογικό τοκετό.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα και καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών τομών στην Ευρώπη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επανειλημμένα συστήσει την ενίσχυση του ρόλου της μαίας, ακριβώς για τη βελτίωση των δεικτών μητρικής και νεογνικής υγείας και τη μείωση των περιττών ιατρικών παρεμβάσεων.

Σε διεθνές επίπεδο, η τάση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση: την ενδυνάμωση της μαίας και της αυτονομίας της εγκύου. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο φυσιολογικός τοκετός πραγματοποιείται με ευθύνη μαίας, τόσο σε νοσοκομεία όσο και σε κοινοτικές δομές, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτικά η παρουσία γιατρού, εφόσον δεν υπάρχουν επιπλοκές.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, κυριαρχεί εδώ και χρόνια ένα ιατροκεντρικό μοντέλο, που αντιμετωπίζει την εγκυμοσύνη περισσότερο ως παθολογική κατάσταση παρά ως φυσική διαδικασία, όπως ισχυρίζονται οι μαίες, οι οποίες προειδοποιούν ότι η καθολική ιατρική εποπτεία στον τοκετό ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω αυτή τη λογική, περιορίζοντας τις επιλογές των γυναικών και την πρόσβαση σε μαιοκεντρικά μοντέλα φροντίδας.

Το θέμα έχει προκαλέσει κύμα αντιδράσεων όχι μόνο μεταξύ των επαγγελματιών, αλλά και ανάμεσα σε γυναίκες από όλη τη χώρα που έχουν βιώσει τον τοκετό με τη στήριξη μαίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Υγείας έχει λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις και εξετάζει την τροποποίηση της ΚΥΑ, ώστε να αποσαφηνιστεί το πλαίσιο και να διασφαλιστεί η ασφαλής και ισότιμη φροντίδα όλων των εγκύων.

Πηγές: Καθημερινή, MEGA, Πρώτο Θέμα