Η γρίπη ήρθε νωρίτερα φέτος: Πώς να προστατεύσουμε πραγματικά όλη την οικογένεια

Υπάρχει εκείνη η εποχή του χρόνου που το θερμόμετρο, τα αντιπυρετικά και τα χαρτομάντιλα βρίσκουν μόνιμη θέση στον πάγκο της κουζίνας, ενώ το σπίτι γεμίζει βήχα, φτερνίσματα και μικρές φωνούλες που ζητούν αγκαλιά. Και, φυσικά, υπάρχει εκείνη η στιγμή που βλέπεις στην οθόνη του κινητού σου τον αριθμό του σχολείου ή του παιδικού σταθμού. Μόλις απαντήσεις, ξέρεις ήδη τι σε περιμένει: ένα άρρωστο παιδί στο σπίτι και η αγωνία μήπως, μέσα στις επόμενες ημέρες, αρρωστήσουν όλοι.

Φέτος, όμως, η εποχή της γρίπης φαίνεται πως ξεκινά νωρίτερα από το συνηθισμένο, σε ορισμένες περιοχές ακόμη και μήνες πριν από την αναμενόμενη περίοδο. Και, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η καλύτερη στιγμή για να οργανωθούμε είναι πριν εμφανιστεί ο πρώτος πυρετός.

Τα καλά νέα είναι ότι δεν χρειάζεται να γεμίσουμε τα ντουλάπια με δεκάδες προϊόντα ούτε να έχουμε γνώσεις νοσηλευτικής για να φροντίσουμε αποτελεσματικά την οικογένειά μας. Μερικές απλές συνήθειες, ο εμβολιασμός και η γνώση των συμπτωμάτων που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά.

Για να ξεχωρίσουμε τι πραγματικά βοηθά από όσα συχνά μας αγχώνουν χωρίς λόγο, το Motherly συνομίλησε με δύο παιδιάτρους που αυτό το φθινόπωρο απαντούν καθημερινά στις ερωτήσεις ανήσυχων γονιών. Η δρ Τρέισι Τάισον και η δρ Μπρίτανι Όντομ είναι πιστοποιημένες παιδίατροι και οι ίδιες μητέρες. Αυτές είναι οι συμβουλές τους για να προστατεύσουμε τα παιδιά μας και τους ανθρώπους που αγαπάμε από τη γρίπη.

Ξεκίνησε πράγματι νωρίτερα η περίοδος της γρίπης φέτος;

Ναι, σε ορισμένες περιοχές των ΗΠΑ, αλλά και της Ευρώπης.

«Έχουμε αρχίσει να βλέπουμε περιστατικά γρίπης νωρίτερα φέτος, ενώ και οι εθνικές αναφορές δείχνουν ότι η περίοδος της γρίπης ξεκίνησε νωρίτερα», αναφέρει η δρ Τάισον.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ίδια παντού. Σύμφωνα με την τελευταία τότε έκθεση των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η δραστηριότητα της γρίπης σε εθνικό επίπεδο παρέμενε σχετικά χαμηλή, αλλά παρουσίαζε αυξητική τάση, με τα υψηλότερα επίπεδα να καταγράφονται στη Δυτική Ακτή, όπως εξηγεί η δρ Όντομ. Η ίδια είχε ήδη παρατηρήσει αρκετά περιστατικά στην περιοχή όπου εργάζεται.

Καθώς η έξαρση της γρίπης δεν εμφανίζεται ταυτόχρονα σε όλες τις περιοχές, οι ειδικοί συνιστούν να μην περιμένουμε μέχρι να αρρωστήσουν πολλά παιδιά στο σχολείο για να λάβουμε μέτρα.

Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να περιμένουμε να γεμίσει η τάξη του παιδιού μας με άρρωστους συμμαθητές για να φροντίσουμε την προστασία του.

Πότε πρέπει να κάνουν τα παιδιά το αντιγριπικό εμβόλιο; Είναι αργά αν δεν το έχουν κάνει ακόμη;

Και οι δύο παιδίατροι συμφωνούν: ο εμβολιασμός καλό είναι να γίνεται μόλις το εμβόλιο είναι διαθέσιμο.

«Συνιστώ τον εμβολιασμό τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, ιδανικά μέχρι το Halloween, για όλους από την ηλικία των έξι μηνών και πάνω», αναφέρει η δρ Όντομ.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ο Νοέμβριος είναι αργά. Η παιδίατρος διευκρινίζει ότι δεν θα συνιστούσε να καθυστερήσει κάποιος σκόπιμα τον εμβολιασμό, καθώς χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτυχθεί η προστασία.

Επιπλέον, ορισμένα παιδιά ηλικίας από έξι μηνών έως οκτώ ετών χρειάζονται δύο δόσεις, οι οποίες πρέπει να απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες.

«Δεν είναι ποτέ πολύ αργά για να εμβολιαστεί κανείς, αλλά όσο νωρίτερα τόσο το καλύτερο», τονίζει η δρ Τάισον.

Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι το αντιγριπικό εμβόλιο και το εμβόλιο κατά της COVID-19 μπορούν να χορηγηθούν στην ίδια επίσκεψη, χωρίς να απαιτείται συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μεταξύ τους.

Και επειδή όλοι γνωρίζουμε πόσο εύκολα μια προγραμματισμένη επίσκεψη μπορεί να αναβληθεί μέσα στην καθημερινότητα, η δρ Όντομ υπενθυμίζει: αν έχετε τώρα τη δυνατότητα να εμβολιάσετε το παιδί σας, αξιοποιήστε την.

Ρινικό σπρέι ή αντιγριπικό εμβόλιο; Ποιο είναι καλύτερο για τα παιδιά;

Και οι δύο επιλογές μπορούν να προσφέρουν προστασία, εφόσον το παιδί πληροί τις προϋποθέσεις για τη συγκεκριμένη μορφή εμβολιασμού.

Το ενέσιμο αντιγριπικό εμβόλιο είναι εγκεκριμένο για παιδιά από την ηλικία των έξι μηνών. Το ρινικό εμβόλιο, γνωστό και ως ρινικό σπρέι γρίπης, αποτελεί επιλογή από την ηλικία των δύο ετών, αλλά δεν είναι κατάλληλο για όλα τα παιδιά.

«Τα παιδιά ηλικίας δύο έως τεσσάρων ετών που έχουν άσθμα ή παρουσίασαν συριγμό κατά την αναπνοή μέσα στον τελευταίο χρόνο δεν πρέπει να κάνουν το ρινικό εμβόλιο. Για τα μεγαλύτερα παιδιά με άσθμα ή άλλες παθήσεις χρειάζεται αξιολόγηση για να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλο», εξηγεί η δρ Όντομ.

Η δρ Τάισον επισημαίνει αντίστοιχα ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι περιορισμοί που ισχύουν για το ρινικό σκεύασμα.

Πέρα από τα ιατρικά κριτήρια, σημασία έχει και το τι ταιριάζει στο κάθε παιδί. Όπως σημειώνει η δρ Όντομ, προτεραιότητα είναι να επιλεγεί ένα κατάλληλο εμβόλιο που το παιδί θα μπορέσει πράγματι να κάνει.

Αν το παιδί αρρωστήσει παρότι έχει εμβολιαστεί, τότε τι όφελος έχει το εμβόλιο;

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός μειώνει την πιθανότητα να κολλήσει κάποιος γρίπη και, εάν τελικά νοσήσει, μπορεί να περιορίσει τη σοβαρότητα της νόσου.

Η δρ Τάισον χρησιμοποιεί μια χαρακτηριστική φράση που αποδίδεται στις υπηρεσίες δημόσιας υγείας: στόχος είναι να μετατρέψουμε τη γρίπη από μια σοβαρή περιπέτεια σε μια πολύ πιο ήπια εμπειρία. Όπως αναφέρει, ο εμβολιασμός μπορεί να προλαμβάνει τη γρίπη σε ποσοστό έως και 60% των περιπτώσεων, ανάλογα με τις συνθήκες και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου τη συγκεκριμένη περίοδο.

Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι το αντιγριπικό εμβόλιο προστατεύει από τον ιό της γρίπης και όχι από όλους τους υπόλοιπους ιούς που μπορεί να φέρνει ένα παιδί στο σπίτι από τον παιδικό σταθμό ή το σχολείο.

Επομένως, αν το παιδί εμφανίσει συμπτώματα μετά τον εμβολιασμό, αυτό δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο ήταν άχρηστο. Ακόμη και στην περίπτωση που ένα εμβολιασμένο παιδί κολλήσει γρίπη, είναι λιγότερο πιθανό να νοσήσει σοβαρά.

Πώς θα εμποδίσουμε τη γρίπη να εξαπλωθεί σε όλο το σπίτι;

Μόλις αρρωστήσει ένα παιδί, πολλοί γονείς σκέφτονται ότι είναι θέμα χρόνου να ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Ωστόσο, αυτό δεν είναι αναπόφευκτο.

Υπάρχουν τρόποι να περιορίσουμε τη μετάδοση, όπως εξηγεί η δρ Τάισον, και οι πιο αποτελεσματικοί είναι συχνά οι πιο απλοί:

• Πλένουμε συχνά τα χέρια μας, ιδιαίτερα μετά τη φροντίδα του άρρωστου παιδιού.
• Δεν μοιραζόμαστε ποτήρια, μαχαιροπίρουνα και σκεύη.
• Μαθαίνουμε στα παιδιά να βήχουν ή να φτερνίζονται στον αγκώνα τους και όχι στις παλάμες τους.
• Διατηρούμε, όπου είναι εφικτό, ξεχωριστούς χώρους ύπνου για το άρρωστο παιδί και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
• Φροντίζουμε για τον εμβολιασμό, καθώς μπορεί να συμβάλει και στη μείωση της εξάπλωσης της γρίπης μέσα στο σπίτι.

Δεν χρειάζεται, ωστόσο, να μετατρέψουμε το σπίτι σε αποστειρωμένο χώρο ούτε να περνάμε όλη την ημέρα απολυμαίνοντας κάθε επιφάνεια.

«Μην αφιερώνετε όλη σας την ενέργεια στο να καθαρίζετε το σπίτι, παραβλέποντας τον αέρα που αναπνέουν όλοι», συμβουλεύει η δρ Όντομ.

Τι μπορούμε να κάνουμε; Να ανοίγουμε τα παράθυρα για να ανανεώνεται ο αέρας, να χρησιμοποιούμε καθαριστή αέρα με φίλτρο HEPA ή να θέτουμε σε λειτουργία τον ανεμιστήρα του συστήματος θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού (HVAC), εφόσον υπάρχει.

Η χρήση μάσκας μπορεί επίσης να βοηθήσει όταν χρειάζεται να βρεθούμε πολύ κοντά σε κάποιον που νοσεί. Προσοχή, όμως: δεν πρέπει να τοποθετούμε μάσκα σε παιδιά κάτω των δύο ετών.

Και αν, παρά τις προσπάθειές μας, αρρωστήσει τελικά και κάποιος άλλος στο σπίτι; Δεν σημαίνει ότι αποτύχαμε.

«Οι ιοί είναι ύπουλοι και αυτά συμβαίνουν», υπενθυμίζει η δρ Όντομ.

Ποια συμπτώματα της γρίπης στα παιδιά σημαίνουν ότι πρέπει να επικοινωνήσουμε με τον παιδίατρο;

Τα περισσότερα μεγαλύτερα παιδιά που είναι κατά τα άλλα υγιή μπορούν να αναρρώσουν στο σπίτι, με ξεκούραση και υποστηρικτική φροντίδα. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται να επικοινωνήσουμε έγκαιρα με τον γιατρό.

Μιλήστε με τον παιδίατρο εάν:

• Το παιδί είναι κάτω των πέντε ετών ή έχει κάποιο υποκείμενο νόσημα, όπως άσθμα, ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε νωρίς, καθώς τα αντιιικά φάρμακα είναι πιο αποτελεσματικά όταν χορηγούνται εγκαίρως.
• Ο πυρετός διαρκεί περισσότερο από τρεις ημέρες σε μεγαλύτερο παιδί ή περισσότερο από 24 ώρες σε παιδί κάτω των δύο ετών.
• Το παιδί φαίνεται να βελτιώνεται, αλλά στη συνέχεια τα συμπτώματα επιστρέφουν.
• Η κατάστασή του επιδεινώνεται ή πίνει ελάχιστα υγρά.
• Ανησυχείτε για την αναπνοή του, την ενυδάτωσή του ή το επίπεδο της ενεργητικότητάς του.

Υπάρχουν, ωστόσο, προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση και όχι απλώς ένα τηλεφώνημα στον παιδίατρο.

Αναζητήστε επείγουσα ιατρική βοήθεια εάν το παιδί παρουσιάζει:

• Δυσκολία στην αναπνοή.
• Έντονη εισολκή του θώρακα, δηλαδή όταν το δέρμα ανάμεσα ή κάτω από τα πλευρά τραβιέται προς τα μέσα σε κάθε αναπνοή.
• Μπλε χείλη.
• Δυσκολία να ξυπνήσει ή να παραμείνει ξύπνιο.
• Σπασμούς.
• Απουσία ούρησης για οκτώ ώρες ή περισσότερο.
• Πυρετό τουλάχιστον 38°C σε βρέφος κάτω των τριών μηνών.

Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό: σε ένα τόσο μικρό βρέφος, θερμοκρασία 38°C ή υψηλότερη απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Πώς φροντίζουμε ένα παιδί με γρίπη στο σπίτι; Πότε είναι πολύ υψηλός ο πυρετός;

Η προετοιμασία μπορεί να μας γλιτώσει από αρκετό άγχος τη στιγμή που το παιδί θα αρρωστήσει. Η δρ Όντομ προτείνει να έχουμε στο σπίτι ορισμένα βασικά είδη:

• Ένα αξιόπιστο θερμόμετρο.
• Διάλυμα ενυδάτωσης από το στόμα, όπως το Pedialyte, κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού.
• Φυσιολογικό ορό σε σταγόνες ή σπρέι για τη ρινική συμφόρηση.
• Αντιπυρετικό κατάλληλο για την ηλικία και το βάρος του παιδιού, μαζί με δοσομετρική σύριγγα.
• Ένα συνδυαστικό τεστ για χρήση στο σπίτι, εφόσον είναι διαθέσιμο και κατάλληλο, που μπορεί να ελέγχει για γρίπη Α και Β, COVID-19 και αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) με ένα δείγμα.

Ένα τέτοιο τεστ μπορεί να βοηθήσει να διαπιστώσουμε αν τα συμπτώματα οφείλονται στη γρίπη ή σε κάποια άλλη από τις λοιμώξεις που κυκλοφορούν αυτή την περίοδο. Η ερμηνεία του αποτελέσματος και η ανάγκη για περαιτέρω εξέταση εξαρτώνται, ωστόσο, από την κλινική εικόνα του παιδιού.

Στην καθημερινή φροντίδα, τα βασικά παραμένουν η ξεκούραση, οι μικρές και συχνές γουλιές υγρών και ο φυσιολογικός ορός για την ανακούφιση από τη ρινική συμφόρηση.

Για τα βρέφη, συνεχίζουμε να προσφέρουμε συχνά μητρικό γάλα ή βρεφικό γάλα, ανάλογα με τον τρόπο σίτισης.

Το μέλι μπορεί να καταπραΰνει τον βήχα σε παιδιά ηλικίας ενός έτους και άνω. Δεν δίνουμε ποτέ μέλι σε βρέφος κάτω των 12 μηνών, λόγω του κινδύνου βρεφικής αλλαντίασης.

Τι ισχύει για τα αντιπυρετικά;

Η παρακεταμόλη μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του πυρετού και των πόνων. Η ιβουπροφαίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παιδιά από την ηλικία των έξι μηνών, αλλά πρέπει να αποφεύγεται όταν το παιδί είναι αφυδατωμένο ή κάνει πολλούς εμετούς, σύμφωνα με τη δρ Όντομ.

Η δόση πρέπει να υπολογίζεται με βάση το βάρος του παιδιού και να χορηγείται με τη δοσομετρική σύριγγα που αντιστοιχεί στο σκεύασμα, όχι με ένα συνηθισμένο κουτάλι κουζίνας.

Επίσης, δεν χορηγούμε ποτέ ασπιρίνη σε παιδί που έχει γρίπη.

Πόσο υψηλός πυρετός είναι επικίνδυνος;

Ίσως μας φαίνεται αυτονόητο ότι όσο υψηλότερος είναι ο πυρετός τόσο μεγαλύτερος είναι και ο κίνδυνος. Ωστόσο, όπως εξηγεί η δρ Τάισον, ο αριθμός στο θερμόμετρο δεν είναι το μοναδικό κριτήριο.

«Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο επίπεδο πυρετού που να είναι από μόνο του επικίνδυνο σε κάθε περίπτωση. Μεγαλύτερη σημασία έχουν η διάρκειά του και τα συμπτώματα που τον συνοδεύουν», σημειώνει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αγνοούμε έναν πολύ υψηλό πυρετό. Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό εάν το βρέφος είναι κάτω των τριών μηνών και έχει θερμοκρασία τουλάχιστον 38°C. Για μεγαλύτερα παιδιά, χρειάζεται ιατρική επικοινωνία όταν ο πυρετός ξεπερνά επανειλημμένα τους 40°C ή δεν υποχωρεί με την κατάλληλη αντιπυρετική αγωγή.

Ο στόχος της φροντίδας, όπως εξηγεί η δρ Όντομ, δεν είναι απαραίτητα να επανέλθει αμέσως η θερμοκρασία στο φυσιολογικό, αλλά να αισθάνεται το παιδί αρκετά καλά ώστε να μπορεί να ξεκουραστεί και να πίνει υγρά.

Πώς προστατεύουμε ένα νεογέννητο ή μια έγκυο από τη γρίπη;

Όταν στο σπίτι υπάρχει ένα ιδιαίτερα ευάλωτο μέλος της οικογένειας, η προστασία του γίνεται ευθύνη όλων.

Τα βρέφη κάτω των έξι μηνών είναι πολύ μικρά για να κάνουν το αντιγριπικό εμβόλιο. Γι' αυτό, όπως εξηγεί η δρ Όντομ, έχει ιδιαίτερη σημασία να είναι εμβολιασμένοι οι ενήλικες και τα μεγαλύτερα παιδιά που βρίσκονται κοντά τους.

Επιπλέον:

• Αποφεύγουμε τις επισκέψεις από ανθρώπους που είναι άρρωστοι.
• Φροντίζουμε να ανανεώνεται ο αέρας στους εσωτερικούς χώρους.
• Περιορίζουμε, όσο είναι εφικτό, την επαφή του νεογέννητου με άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα λοίμωξης.

Και υπάρχει ένας κανόνας που αξίζει να θυμόμαστε, ακόμη κι αν όλοι θέλουν να πάρουν το μωρό αγκαλιά και να το γεμίσουν φιλιά: όχι φιλιά στα νεογέννητα!

Όσο για τις εγκύους, το αντιγριπικό εμβόλιο θεωρείται ασφαλές σε οποιοδήποτε τρίμηνο της εγκυμοσύνης και μπορεί να προσφέρει προστασία και στο μωρό μετά τη γέννησή του.

Εάν είστε έγκυος, έχετε εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή φροντίζετε ένα νεογέννητο, μην περιμένετε να δείτε αν τα συμπτώματα θα περάσουν από μόνα τους, εφόσον έχετε πιθανή έκθεση στη γρίπη ή εμφανίσετε συμπτώματα. Επικοινωνήστε έγκαιρα με τον γιατρό σας για να συζητήσετε αν χρειάζεται θεραπεία ή προληπτική αγωγή.

Πότε πρέπει να ζητήσουμε βοήθεια αν ανησυχούμε για το παιδί μας;

Όταν ρωτήθηκαν τι θα ήθελαν περισσότερο να γνωρίζουν οι γονείς για τη γρίπη, οι δύο παιδίατροι συμφώνησαν σε ένα βασικό μήνυμα: μην περιμένετε μέχρι το παιδί να δείχνει πολύ άρρωστο για να επικοινωνήσετε με τον γιατρό.

«Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι το παιδί σας να φαίνεται εξαιρετικά άρρωστο για να μας τηλεφωνήσετε», λέει η δρ Όντομ.

Η γρίπη έχει διαθέσιμες θεραπείες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και ο χρόνος έναρξής τους έχει σημασία. Η έγκαιρη επικοινωνία με τον παιδίατρο μπορεί να βοηθήσει να ληφθούν οι σωστές αποφάσεις, ιδιαίτερα για τα παιδιά που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών.

Και, πάνω απ' όλα, ας θυμόμαστε κάτι που συχνά ξεχνάμε μέσα στην αγωνία μας: το να ζητάμε βοήθεια εγκαίρως δεν σημαίνει ότι υπερβάλλουμε. Είναι ένας ακόμη τρόπος να φροντίζουμε τα παιδιά μας.

Γιατί δεν μπορούμε να αποφύγουμε κάθε ίωση που θα περάσει από το σπίτι μας. Μπορούμε, όμως, να προετοιμαστούμε καλύτερα, να γνωρίζουμε ποια σημάδια χρειάζονται προσοχή και να έχουμε ένα σχέδιο για τις ημέρες που η οικογένεια θα χρειαστεί λίγη περισσότερη φροντίδα και πολλές αγκαλιές.

Πηγή: Motherly