Ένα παιδί (και αν...) - Δημογραφική βόμβα στην Ελλάδα

Η δημογραφική συρρίκνωση της Ελλάδας – και συνολικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης – αποτυπώνεται με τον πιο ανησυχητικό τρόπο στα στοιχεία για τη σύνθεση των νοικοκυριών του 2024, όπως καταγράφονται από την Eurostat. Οι αριθμοί αποκαλύπτουν ότι η γονιμότητα υποχωρεί, οι γεννήσεις περιορίζονται δραματικά, και οι οικογένειες με περισσότερα από ένα παιδί γίνονται πλέον η εξαίρεση.

Συγκεκριμένα, μόλις 1 στα 4 ελληνικά νοικοκυριά (25,7%) – δηλαδή 1,046 εκατομμύρια από τα συνολικά 4,073 εκατ. – είχαν παιδιά το 2024. Και από αυτά, σχεδόν τα μισά (46%) – δηλαδή 482 χιλιάδες οικογένειες – είχαν μόνο ένα παιδί.

Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει τις ανησυχίες για την επιλογή (ή αναγκαστική απόφαση) πολλών νέων ζευγαριών να αποκτούν λιγότερα παιδιά ή καθόλου, εξαιτίας οικονομικών πιέσεων, αβεβαιότητας, έλλειψης υποστήριξης ή και εργασιακής αστάθειας. Το αποτέλεσμα είναι μια ορατή καθοδική τροχιά στον πληθυσμό των νέων οικογενειών, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για το μέλλον της χώρας.

Η Ελλάδα σε σύγκριση με την Ευρώπη

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ποσοστό των νοικοκυριών με παιδιά ήταν 23,6%, με παρόμοια κατανομή: περίπου το 50% εξ αυτών είχε μόνο ένα παιδί.

Τα υψηλότερα ποσοστά οικογενειών με παιδιά καταγράφονται σε χώρες όπως:

• Σλοβακία: 35,6%
• Ιρλανδία: 31,0%
• Κύπρος: 28,6%

Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται σε:

Φινλανδία: 18,0%
Λιθουανία: 19,6%
Γερμανία: 20,1%

Τεκνοποίηση με το σταγονόμετρο

Στην Ελλάδα:

• Τα νοικοκυριά με δύο παιδιά ήταν 406.000, δηλαδή 39% των οικογενειών με παιδιά
• Τα νοικοκυριά με τρία παιδιά ανέρχονταν σε 158.400, δηλαδή 15%

Σε επίπεδο ΕΕ:

• Το 37,6% των οικογενειών με παιδιά είχε 2 παιδιά
• Μόλις 12,6% είχε 3 ή περισσότερα παιδιά

Σε όλες τις χώρες της ΕΕ, πλην της Ολλανδίας, οι οικογένειες με ένα παιδί είναι το πιο κοινό μοντέλο. Στην Ολλανδία, κυριαρχούν τα νοικοκυριά με δύο παιδιά.

Όσο για τις μεγάλες οικογένειες (3 ή περισσότερα παιδιά), παραμένουν σπάνιες σε όλη την Ευρώπη. Το μεγαλύτερο ποσοστό καταγράφηκε στην Ιρλανδία (20,6%), ακολουθούμενο από τη Σουηδία (18,1%) και τη Φινλανδία (17,4%). Αντίθετα, οι χαμηλότερες επιδόσεις καταγράφονται σε:

• Πορτογαλία: 6,2%
• Βουλγαρία: 6,4%
• Ιταλία: 7,6%

Πού οδηγούν αυτά τα στοιχεία;

Η συρρίκνωση των νοικοκυριών με παιδιά, και ειδικά με πάνω από ένα παιδί, φανερώνει μια βαθιά και δομική κρίση υπογεννητικότητας. Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη εδώ και χρόνια σε δημογραφική καθίζηση, με γεννήσεις σταθερά κάτω από τον δείκτη ανανέωσης πληθυσμού.

Η γήρανση του πληθυσμού, ο χαμηλός αριθμός γεννήσεων, και η μεταναστευτική ροή νέων στο εξωτερικό εντείνουν το πρόβλημα και συνθέτουν ένα σκηνικό που απαιτεί άμεσες, στοχευμένες πολιτικές στήριξης της οικογένειας – από φορολογικά κίνητρα και επιδόματα, έως στέγαση, παιδικούς σταθμούς και σταθερή εργασία.